Toneelgroep Amsterdam, ‘Husbands and wives’

Van de regen in de drup

Cijfers liegen niet. Bijna de helft van de huwelijken die dit jaar worden gesloten, zal volgens statistici op termijn op de klippen lopen. Omdat het gras altijd groener is aan de overkant. Omdat problemen in een hardnekkig stilzwijgen worden gehuld. En omdat de ander onkenbaar blijft, hoelang men ook bed, bestek en boterhammen deelt.

Woody Allen schreef er begin de jaren 90 een film over. ‘Husbands and wives’ bevat alle ingrediënten die de cineast typeren, waarvan experimenteren met de vorm er een is. Verkleed als ‘mockumentary’ integreert Allen bijvoorbeeld handheld-camerabeelden en interviews, kwestie van binnen de context van de fictie het realiteitsgehalte te verhogen.

Aan Simon Stone, inmiddels een overbevraagd regisseur wereldwijd, om die creativiteit te vertalen naar het theater. En jawel, de Australiër klaart de klus met verve. Vraagrondes vanuit het publiek zijn bijvoorbeeld slim gekopieerd naar het voorbeeld van Amerikaanse televisie. Maar dat is lang niet alles...

Stone laat de acteurs contact maken met het publiek. Een extra tribune op de scène faciliteert die dynamiek. Overigens stimuleert de nadrukkelijke aanwezigheid van toeschouwers de spontane dialoog met de zaal. Vooral Ramsy Nasr lijkt van elk oogcontact gebruik te maken. Enkele quasi improvisatoire fragmenten integreert hij naadloos binnen de grotere boog van zijn tekst.

Dat het decor mee evolueert op het ritme van de voorstelling, betekent dat de scène voortdurend aan op- en afbouw onderhevig is. De verschuivende artefacten zijn metaforisch voor de onderlinge verhoudingen, die ten huize Gabe en Judy in vraag worden gesteld van zodra een bevriend koppel meedeelt dat ze er de brui aan zullen geven.

Jack en Sally moeten elkaar verlaten om in te zien dat ze gehecht zijn geraakt aan de macht der gewoonte die hen bindt. Voor Gabe en Judy liggen de kaarten anders. Hoewel ze niet zonder elkaar kunnen, zijn ze vreemden geworden. Omdat zij hem van cynisme verdenkt. Omdat hij haar verbaal kwetst. Enzovoort.

Woorden zijn vergif, maar zwijgen is dat ook. Allen fabriceert geen kant-en-klare oplossingen voor huwelijken in crisis, laat staan dat hij de psychologie van zijn karakters uitdiept. Hij laat relationele impasses zien, stelt de vraag naar het hoe en het waarom, en daar blijft het bij.

Dat het script zich niet echt leent tot abstracties, betekent dat er voluit voor het tragikomische register kan gekozen worden. Dat is precies wat Stone doet, in een enscenering die pijnlijke ontboezemingen, hilarische slapstick en spitsvondige dialogen virtuoos in elkaar laat vloeien.

In een overkoepelend esthetisch kader buit de regisseur het talent van Toneelgroep Amsterdam maximaal uit. Gijs Scholten van Aschat is even aandoenlijk als kostelijk, Marieke Heebink even meelijwekkend als vermakelijk. Robert de Hoog en Hélène Devos kruipen in een paar verschillende rollen, wat hen uitstekend afgaat. Buiten categorie zijn tenslotte de vertolkingen van Halina Reijn en Ramsey Nasr. De manier waarop het duo verlangen, verdriet, woede en eenzaamheid aan elkaar laat zien, getuigt van het grootst mogelijke vakmanschap.

‘Chemie’ heet zoiets in onze taal. Met wetenschap heeft dat nochtans niets te maken. Het is immers de menselijke natuur zelf – vol tegenstrijdigheden, vergissingen, hartstocht en onbegrip – die zich via hun interpretaties een weg baant naar de buitenwereld. Als er voor deze acteerprestaties geen bijzondere onderscheidingen worden uitgereikt, dan weet ondergetekende het ook niet meer.

Details Podium
Van de regen in de drup
Regie: Simon Stone
Tekst filmscenario: Woody Allen
Vertaling: Rik vanden Bos
Dramaturgie: Peter van Kraaij
Scenografie: Bob Cousins
Lichtontwerp: Bernie van Velzen
Muziek: Stefan Gregory
Kostuums: An d'Huys
Spel: Robert de Hoog, Hélène Devos , Gijs Scholten van Aschat, Marieke Heebink, Ramsey Nasr, Halina Reijn
Foto's: Jan Versweyveld
Gezelschap: Toneelgroep Amsterdam
Location:
De Singel Antwerpen
Datum opvoering:
2017-01-21 00:00:00