Toneelgroep Amsterdam, 'De entertainer'

Alles voor de show

De Suezcrisis en het verval van het Music Hall theater in de jaren ’50 vormen de achtergrond van John Osbornes ‘De entertainer’. Alhoewel regisseur Eric de Vroedt in zijn bewerking van de tekst geen directe toespelingen doet op hedendaagse equivalenten van zulk soort conflicten of crises, zijn de parallellen met onze tijd gemakkelijk te trekken. De mensen die geraakt worden door deze crises zijn de leden van de familie Rice.

Centraal staat vader Archie, die samen met zoon Frankie een Music Hall show draaiende probeert te houden. De acts van Archie worden afgewisseld met scènes uit het gezinsleven van de familie. Deze spelen zich af in de woonkamer, te zien achteraan het podium, maar vinden plaats vooraan in een soort grijze trechter, waardoor wij die intieme woonkamerscène wel van dichtbij, heel precies kunnen bekijken. Een mooie decorkeuze. In de woonkamer vinden we de andere familieleden: voormalig sterentertainer en opa Billy, grijs muisje en vrouw van Archie, Phoebe, en het enige gestudeerde en (maatschappij)kritische lid van de familie, dochter Jean. De voorstelling begint met haar terugkomst naar het ouderlijk huis vanuit Londen.

Niet alleen in het theater heeft Archie moeite om de show draaiende te houden, ook thuis kan men de schijn nog maar moeilijk ophouden. Zo blijkt de familie te maken te hebben met deurwaarders, houdt Archie er jonge vrouwen op na, heeft Jean haar relatie verbroken, en is de afwezige zoon Mick, die als militair in een verre woestijn dient, gevangen genomen door vijandige troepen. Net zoals hij in het theater zijn publiek bekritiseert en te kakken zet, weet Archie ook piekfijn te analyseren hoe zijn familie in elkaar zit en door buitenstaanders gezien wordt. Zijn analyse is kwetsend, maar toch ook grappig. Zelf kan de man totaal niet tegen kritiek.

In de voorstelling sluimeren een aantal ‘beloftes’, maar ook onheilspellende voortekenen. Op een gegeven moment zegt Phoebe: ‘Ik wou dat ik wist wat ons te wachten stond’. We kunnen niet anders dan denken dat ze het antwoord eigenlijk niet wil weten. De beloftes blijken uiteindelijk loos, en de voortekenen veelzeggend. De familie Rice kan beschouwd worden als een metafoor voor een wereld die in verval is. Maar, anders dan in de geëngageerde theaterreeks ‘Migthysociety’ van De Vroedt, beklijft in ‘De entertainer’ het persoonlijke drama veel meer dan de maatschappijkritiek. We vragen ons af of dat eraan ligt dat de rol van Jean, die de hoopvolle en positieve kracht tegenover de cynische en uitgebluste Archie moet vormen, niet helemaal uit de verf komt.  

Erg vinden we het niet, dat de nadruk hier meer op het persoonlijke ligt. De personages zijn namelijk zo overtuigend neergezet door de cast dat het alleen daarom al genieten is. De tragikomische Billy, vertolkt door Fred Goessens, de onzekere Phoebe van Janni Goslinga die veel meer in haar mars heeft dan zij én haar bloedeigen familie lijken te beseffen, en de schuchtere, o zo lieve Frankie van Alwin Pulinckx: personages om van te houden. Maar het meest fenomenaal is toch Gijs Scholten van Aschat als Archie Rice. Met zijn Drs. P.-achtig sarcastische liedjes, véél te foute grappen, glibberige uiterlijk en tirade over een toeschouwer met telefoon (is het echt of is het spel?), doet hij niet alleen alles voor de show. Hij ís de show.

Details Podium
Tekst: John Osborne
Regie, vertaling en bewerking: Eric De Vroedt
Spel: Gijs Scholten van Aschat, Janni Goslinga, Fred Goessens, Mariana Aparicio Torres, Alwin Pulinckx
Dramaturgie: Willemijn Barelds
Scenografie: Maze de Boer
Compositie en geluidsontwerp: Florentijn Boddendijk, Remco de Jong
Liedteksten: Florentijn Boddendijk, Gijs Scholten van Aschat
Lichtontwerp: Bernie van Velzen
Kostuums: Lotte Goos
Scènefoto's: Jan Versweyveld
Gezelschap: Toneelgroep Amsterdam
Location:
Stadsschouwburg Amsterdam
Datum opvoering:
2014-05-27 00:00:00
Datum premiere:
23/05/2014 u