Pelléas et Mélisande

Debussy Redux

Ruim 100 jaar geleden lieten in totaal vier componisten zich in het bestek van amper tien jaar inspireren door Maurice Maeterlincks beste toneelstuk, ‘Pelléas et Mélisande’. Jean Sibelius en Gabriel Fauré schreven tijdens het fin de siècle prachtige suites voor toneelopvoeringen, terwijl Schönberg een geniale partituur uitwerkte die het literaire uitgangspunt totaal oversteeg. Claude Debussy was de enige die letterlijk met Maeterlinck aan de slag ging en een libretto puurde uit diens tekst, wat een vijfakter opleverde van een kwaliteit die in de twintigste eeuw zelden zou geëvenaard worden. Spreekt het immers geen boekdelen dat de componist nooit aan een tweede opera zou beginnen?

Opvoeringen van Debussy’s ‘Pelléas et Mélisande’ zijn er op de Europese podia af en toe te zien, maar gemakkelijk laat het symbolistisch libretto zich niet ensceneren. Wie kiest voor een letterlijk scènebeeld, komt niet onder de meer abstracte handeling en gevoelsvragen uit. Interpreten die anderzijds meer het etherische karakter uitvergroten, dreigen in zweverige nietszeggendheid te vervallen. Op een dergelijke as is het moeilijk de versie van regisseur Wouter Van Looy te plaatsen: het vergankelijke wordt in de minimalistische mise-en-scène expliciet opgezocht, maar tegelijk lijkt de negatie van alle dramatische actie deze lezing het aanschijn te geven van tijdloosheid. De zangers stappen zelden rond en brengen hun gezongen dialogen zonder wezenlijk contact te zoeken. Fysieke aanrakingen zijn al helemaal uit den boze, zelfs als de tekst aangeeft dat er interactie zou moeten zijn.

Deze tendens tot non-ensceneren zet zich bovendien verder in de gebruikte videoprojecties van Vivian en Héctor Cruz. Dit duo schoot samen met de regisseur beelden in Mexico, die als een continue achtergrondprojectie de impressionistische sfeer verder veruitwendigen. Met het leidmotief ‘water’, dat Maeterlinck voortdurend aangrijpt, ging het trio doelbewust aan de slag binnen de beeldcollage: golvende bewegingen, weerkaatsingen in een rivieroppervlak en donkere tinten blauw wekken vaag de suggestie van een door watermassa’s versluierde werkelijkheid. De soms aan Renoir en tijdgenoten schatplichtige beeldtaal sluit in ieder geval naadloos aan bij het fragiele muzikale web van Debussy, dat componiste Annelies Van Parys arrangeerde voor het dertienkoppige Oxalys Ensemble.

Elke reductie van een symfonisch meesterwerk houdt per definitie een verlies in. Voor deze ‘Pelléas et Mélisande’ is dat niet anders. Dat betekent weliswaar niet dat Van Parys geen uitstekende bewerking heeft gemaakt: haar versie is transparant, meeslepend en bovenal (onverwacht!) kleurrijk. Alleen op bepaalde dramatische momenten is het ontbreken van een meer luisterrijk orkestapparaat te betreuren. Dirigente Marit Strindlund laat het kamermuziekensemble echter een integraal spannende Debussy verklanken, waar de goede zangers (op de minder overtuigende bijrollen van Knut Stiklestad en Matthis Perreaux na) gemakkelijk aansluiting bij vinden.

De vraag is in welke mate een productie die eerder geen dan wel een enscenering voorschotelt, volgens de geijkte criteria van het reguliere operacircuit kan beoordeeld worden. Wie deze ‘Pelléas et Mélisande’ bijvoorbeeld taxeert op zijn esthetische of exclusieve meerwaarde, moet toegeven dat zelfs de videoprojecties geen grote verrassingen bevatten. Juist doordat het grootste soortelijke gewicht bij de schitterende muziek komt te liggen, weet dit meesterwerk echter diep te ontroeren. Hoewel de volgende keer liever geen ‘redux’.

Details Podium
Componist: Claude Debussy
Muzikale bewerking: Annelies Van Parys
Tekst: Maurice Maeterlinck
Regie & Decor: Wouter Van Looy
Muzikale Leiding: Marit Strindlund
Video: Vivian Cruz
Zangers: Florian Just, Diana Higbee, Andreas Jankowitsch, Knut Stiklestad, Marie-Noële Vidal, Matthis Perreaux
Foto's: Héctor Cruz
Productie: Muziektheater Transparant
Ensemble: Oxalys
Location:
Vlaamse Opera, Gent
Datum opvoering:
2012-04-25 00:00:00
Datum premiere:
15/04/2012 u

Nieuwsbrief 7/7