Opera Vlaanderen, ‘Don Carlos’

Putsch van een puber

Een kind dat kon noch mocht opgroeien: het was Don Carlos niet gegund in de voetsporen van Filips II te treden. Geschiedkundigen zijn het er nog steeds niet over eens door wiens toedoen de prille twintiger kwam te overlijden, maar zijn verwekker gaat alleszins niet vrijuit. Friedrich Schiller puurde er een treurspel uit, dat behalve over de (wan)verhouding tussen vader en zoon ook gaat over de prijs van idealisme.

Bij Verdi verschuift de nadruk gedeeltelijk naar een amoureuze twist. Onder de gefnuikte liefdesintrige sluimert echter een generatiekloof die onderweg wordt gethematiseerd. Zo blijkt Filips II een schoothond van de kerk, waarop Don Carlos’ antwoord per definitie anarchistisch moet zijn. De revolutionair werpt zich op als bevrijder van het Vlaamse volk, hoewel hij daarmee vooral het toneel van de autocratie afwijst. Voor de jonge idealist dus geen compromissen met Rome en al zeker geen verstandshuwelijken.

De manier waarop Don Carlos politiek begrijpt, is hopeloos naïef. Johan Simons ontwikkelt dat idee verder door de opera te ensceneren vanuit de kinderblik van de protagonist. Het publiek kijkt dus door Don Carlos’ ogen, waardoor de handeling zich niet objectief voltrekt, maar subjectief. Visueel onderstrepen expressionistische kleurelementen bijvoorbeeld plotmatige omwentelingen die Don Carlos als hoogverraad ziet. Behendig worden de scenografie van beeldend kunstenaar Hans Op de Beeck en de kostuums van Greta Goiris ingezet om een rudimentaire vormenwereld te creëren, waarin voorwerpen (nog) geen vaste betekenis dragen.

Tenor Leonardo Capalbo, die de ziekelijke natuur van Don Carlos interpreteert als een autistiforme fixatie op erkenning van zijn vader, liefde van diens wederhelft en profane heerschappij, puzzelt eerst voorzichtig abstracte blokken bij elkaar, om ze naderhand te laten botsen. Deze elementen kunnen zowel figuratief als conceptueel ingezet worden, en precies deze scenografische openheid is een uitnodiging naar de verbeelding van het publiek. Niet voor niets laat Simons nodeloze artefacten achterwege: de nadrukkelijkheid van het verzinsel definieert immers het universum van een kind dat fictie met waarheid verwart. Ook de geprojecteerde decors prikkelen trouwens de fantasie, op basis van ocharme een paar stroken karton die wondermooi in elkaar schuiven.

Qua karakterinvulling permitteert Simons zich genoeg vrijheid om van pakweg de prinses van Eboli een ronduit hilarische rol te maken, die door Raehann Bryce-Davis heerlijk exuberant wordt neergezet. Verder doet de prille hartstocht tussen Leonardo Capalbo en Mary Elizabeth Williams erg authentiek aan. De macabere rollen van Andreas Bauer Kanabas en Werner Van Mechelen werken evenzeer uitstekend. Alejo Pérez, vanaf dit seizoen muziekdirecteur bij Opera Vlaanderen, maakt dan weer te weinig doortastende keuzes om zich te kunnen onderscheiden.

De onvermijdelijke vraag is echter wat Simons en co willen zeggen. Dat revolutie geen volwassen dogma’s verdraagt? Daarvoor is inderdaad een puberende held nodig, die bereid is om elk axioma in brand te steken. Het laatste tableau, waarin koorleden in doordeweekse klederdracht mee op de barricades springen, is in het verlengde daarvan niet mis te verstaan: verzet wordt top down geïnspireerd, maar krijgt bottom up gestalte. De link met de visie van Opera Vlaanderens nieuwe intendant Jan Vandenhouwe kan geen toeval heten. Die beweert het genre radicaal te willen vernieuwen. Met ‘Don Carlos’ als ouverture tot zijn mandaat, ziet de toekomst van het huis er alleszins veelbelovend uit.      

Details Podium
Putsch van een puber
Muzikale leiding: Alejo Pérez
Regie: Johan Simons
Scenografie & video: Hans Op de Beeck
Kostuums: Greta Goiris
Licht: Dennis Diels
Dramaturgie: Jeroen Versteele, Jan Vandenhouwe
Koorleider: Jan Schweiger
Cast: Leonardo Capalbo, Mary Elizabeth Williams, Andreas Bauer Kanabas, Kartal Karagedik, Raehann Bryce-Davis, Werner Van Mechelen, Justin Hopkins, Annelies Van Gramberen, Stephan Adriaens
Posterbeeld: Lukasz Wierzbowski
Orkest: Symfonisch Orkest Opera Vlaanderen
Koor: Koor Opera Vlaanderen
Location:
Opera Gent
Datum opvoering:
2019-10-16 00:00:00
Datum premiere:
19/09/2019 u