Stan Lee, meer dan Spider-man

Een ode aan Stan Lee

‘Stan Lee, bedenker van Spider-man is niet meer’, kopten voorbije dinsdag verschillende kranten. De bedenker van een resem superhelden legde op 95-jarige leeftijd het loodje. Waarom iedereen zo fan is van Spider-man laat ons het raden te over. Was dit zijn bekendste personage? Misschien wel de absolute favoriet van iedereen?

Hoewel er over het wie en hoe Spider-man ‘ontdekte’ zelfs een hoop vraagtekens bestaan. Was het Stan Lee en Steve Ditko of hun collega’s Jack Kirby en Joe Simon? Volgens Kirby zelf had Lee niet zo veel te maken met de schepping van onze Spidervriend. Kirby had namelijk een verhaal rond Spider-man bedacht maar dat vond Lee maar niks, die dan maar zelf is beginnen schrijven aan een verhaallijn. Zo ontstond Spider-man in zijn huidige vorm.

Even samengevat, de kranten kopten ‘Stan Lee, bedenker van Spider-man is niet meer’. In dit eerbetoon willen we meer dan Spider-man herdenken. Als je jezelf geestelijke vader van ‘Iron Man’, ‘Hulk’, ‘Fantastic Four’ met onder andere ‘The Thing’, ‘Dr. Strange’, ‘Daredevil’ en een gros X-men mag noemen ben je toch een legende in de (strip)wereld. Je mag dan wel denken ‘hij heeft dan ook 95 jaar gehad om ze te bedenken’, in de werkelijkheid bedacht hij ze allemaal begin jaren ’60, de zogenaamde ‘Silver Age’.

Hoe komt het dat die man zo goed was in het maken van die iconische personages die de hele wereld kent? Iedereen kent wel een Lee-personage, zelfs al heeft hij er nog nooit een stripboek van gelezen. Marvel, het door Lee opgerichte bedrijf, zorgt er immers wel voor dat we onze bijna halfjaarlijkse blockbuster in de cinemazalen hebben. Dit jaar zag de halve wereldbol ‘Black Panther’ en ‘Infinity War’ waarin het merendeel van de personages bedacht waren door Lee.

Dat eerste titelpersonage was een groot succes in Hollywood. Niet omdat ‘Black Panther’ übercoole superkrachten heeft, nee, het is een zwarte man die in tijden van ‘Black Lives Matter’ een hoofdpersonage is in een échte blockbuster, inspelend op de noden die we in een oase van diversiteit in de maatschappij terugvinden. Je zou haast niet zeggen dat 'Black Panther' al een goeie 50 jaar oud is.

In 2019 mogen we ook nog eens een heuse ‘Captain Marvel’-film verwachten, met in de hoofdrol de oscarwinnende ‘Brie Larson. Eindelijk een vrouw in de hoofdrol. Ondanks dat Marvel lijkt te kijken naar vraag-en-aanbod krijgen de makers toch kritiek. Black Panther zou te veel zwarte stereotypen weergeven. Daarnaast werd er opgemerkt dat Captain Marvel, de vrouwelijke hoofdrolspeelster, gedurende de hele trailer niet één keer heeft gelachen.

Wij blijven er bij dat Stan Lee met zijn superhelden wou inzetten op een weergave van wat er speelt in de maatschappij. Een mooier voorbeeld dan zijn X-men kunnen we je niet geven. Een bende ‘mutanten’ die anders zijn dan de gewone mens, moeten ons de problematiek rond discriminatie laten zien. De originele X-men waaronder ‘Beast’, ‘Scott Summers’ en ‘Jean Grey’ mogen dan wel allemaal Amerikanen zijn, enkele jaren na het ontstaan van de X-men werd er een hoop hoofdfiguren toegevoegd uit andere landen. Zo kwam ‘Storm’ uit Afrika, ‘Nightcrawler’ uit Duitsland en ‘Wolverine uit ‘Canada’. Hoewel die laatste drie dan weer niet bedacht zijn door Lee.

De voorbije dagen liepen onze persoonlijke facebook- en twitterpagina’s dan ook vol met beelden van mensen die Stan Lee herdachten. Tekeningen, hommages of quotes verschenen allemaal ook bij mensen die we het niet hadden verwacht. Dit komt omdat Stan Lee een icoon was. Zijn personages zijn meer dan 50 jaar oud en blijven ons toch boeien. Je moet niet per se een nerd zijn om zijn personages te kennen.

Zijn personages moesten er voor zorgen dat je even de zorgen van de wereld kon vergeten, eventjes kon ontspannen. Hij deed dit door zijn personages zo menselijk mogelijk te maken. De karakters zijn vaak gewone mensen die plots superkrachten krijgen zonder dat ze daarom vragen. Hoe ze met deze plotse verantwoordelijkheid omgaan, is vaak de rode draad doorheen de verhalen. Die superhelden zijn in feite kneusjes die we allemaal hadden kunnen zijn. Een schooljongen die wordt gebeten door een spin en Spider-man wordt, dat is toch gewoon geniaal bedacht? Iedere jongen die uren op de schoolbank zit, zou dit wel eens willen meemaken. Alleen blijkt dat je daar een enorme verantwoordelijkheid bij krijgt.

Afsluiten doen we met een quote van Stan Lee. Al was het maar om onzelf een hart onder de riem te steken en strips als literaire kunstvorm mogen zien. “If Shakespeare and Michelangelo were alive today, and if they decided to collaborate on a comic, Shakespeare would write the script and Michelangelo would draw it. How could anybody say that this wouldn’t be as worthwhile an artform as anything on earth?”