V/C, ‘New York’

Hoe klinkt een stad?

Heeft elke wereldstad een sound? Misschien. Als er echter één metropool is die al ruim een eeuw muzikanten aantrekt, dan is het wel New York. Waarom? Omdat alle geluid daar mogelijk is. Omdat de stad meer dan welke Amerikaanse plek ook een melange is van stijlen en van invloeden. De etnische vergaarbak die de stad is, vertaalt zich nog steeds naar een straatbeeld waarin het uitheemse mainstream is. Meer nog, het ‘vreemde’ vormt de identiteit van de stad. Het meest essentiële kenmerk van New York is dat er geen uniform discours is, geen heersend principe. Net dat werkte en werkt nog steeds bevrijdend voor kunstenaars. Geen wonder dat Matthias Pintscher als aanvoerder van het Ensemble Intercontemporain, samen vaandeldragers van de 20e en 21e-eeuwse avant-garde, New York koos als thema voor een nieuw album.

Met componisten als Edgar Varèse, Elliott Carter, John Cage, Morton Feldman en Steve Reich is het kruim van de moderne klassieke muziek vertegenwoordigd. De manier waarop deze componisten de stad in hun werk hebben geïntegreerd, is afwisselend abstract en concreet. Bij Reich komt de werkelijkheid bijvoorbeeld heel dicht bij de kunst te liggen. Voor ‘WTC 9/11’ nam hij immers stemmen op die de hallucinante sfeer van 11 september 2001 oproepen. Onder dit spoken word plaatst de componist een strijkkwartet dat de stembuigingen van de geïnterviewden kopieert. Het is een exempel van een partituur die letterlijk vanuit menselijkheid ontstaat. Of hoe muziek de vertaling wordt van een dramatisch momentum, de echo van Ground Zero als verstild monument in een stedelijk landschap dat bruist van energie.

Is Reichs werk een geslaagd voorbeeld van de manier waarop leven en artisticiteit elkaar raken? Of staat de partituur vooral model voor de armoede van hedendaags klassiek? Als componisten geen existentieel verhaal meer kunnen vertellen, maar te rade moeten gaan bij de buitenwereld, betekent dat niet het failliet van de kunstenaar wiens creativiteit het bestaan en het lijden als dusdanig optilt? Het is voer voor discussie, zoveel is zeker. De stukken van Fulmer en Shepherd hebben dan weer te kampen met het euvel dat hun idiomatische excentriciteit de toehoorder koud laat. Enkel Varèse’s klankexplosie ‘Intégrales’ en Carters duizelingwekkende klarinetconcerto maken iets in de luisteraar wakker. Als geheel is ‘New York’ echter een bloemlezing van levende en van dode kunst. Food for thought: het zijn de levende kunstenaars die schijnbaar dode kunst maken. Hoog tijd om de wortels van het hedendaags klassiek te herdefiniëren, of niet?

Details Album
Hoe klinkt een stad?
Dirigent: Matthias Pintscher
Ensemble: Ensemble Intercontemporain
Klarinet: Jérôme Comte
Hoorn: Jens McManama
Label: Alpha
Distributie: Outhere
Jaar:
2017