Roland de Lassus, ‘Inferno’

Het inferno onder een stolp van schoonheid

Het inferno? Dat is niet meteen een gegeven dat de gemiddelde renaissance-liefhebber met het repertoire van Orlandus Lassus associeert. Diens vitale profane liederen en devote religieuze muziek hebben dan wel eens een melancholische ondertoon, hels klinkt zijn stijl eigenlijk nooit. Anders dan pakweg Carlo Gesualdo, die de stijlkenmerken van de late 16e eeuw in de vroege 17e eeuw helemaal op de spits dreef om tot een indringende, soms gepijnigde harmonie te komen, kleurde Lassus binnen de lijntjes van wat vandaag een model voor het renaissancistisch schoonheidsideaal mag genoemd worden. Een misleidende titel dus? Enigszins, al duikt Cappella Amsterdam inderdaad onder in de donkerste bladzijden van Lassus’ catalogi.

Het artwork, een detail uit Luca Signorelli’s fenomenale ‘Dannati all'inferno’ uit de San Briziokapel in Orvieto, doet evenzeer excessen vermoeden, of op zijn minst zonden tegen de klassieke harmonieleer zoals die indertijd werd gepredikt. Daniel Reuss - niet zonder reden veelvuldig geroemd als artistiek leider van het Cappella Amsterdam, een ensemble waar hij inmiddels drie decennia aan verbonden is – is evenwel te veel een estheet om zich te laten verleiden door wat de conservatieve strekking van de renaissancebeweging als extravagant zou kunnen bestempelen. Stilistische principes die onder zijn directie voorop staan zijn transparante samenklank, heldere dictie en subtiele tekstexpressie.

Reuss’ grootste verdienste in gelijk welk repertoire is dat hij de muziek van binnenuit probeert te ontleden. Zijn blik is tijdloos, kortom zijn visie surft niet op modegrillen of effecten die na enkele jaren alweer passé zijn. Deze ‘Inferno’ zoekt dan ook niet uitdrukkelijk naar spanning of avontuur, maar veeleer naar evenwicht en balans. Kwatongen zouden de aanpak te transcendentaal kunnen noemen, of anders gezegd te weinig gericht op een uitvoeringspraktijk die vandaag de zinnen prikkelt. Reuss heeft echter gelijk als hij Lassus’ niet als een instrument benadert om in het hier en nu een emotie los te weken.

Net zoals Signorelli’s ‘Dannati all'inferno’ schuilt de kracht van de dertien tableaux die deze cd rijk is in het feit dat de interpretatie zich richt op enerzijds een onmiddellijk voelbare consonante ontroering zowel als een meer rationele of vergeestelijkte emotie. Het samengaan van die twee is wonderlijk en verwonderlijk genoeg – 49 minuten deining, een baken van rust als een stolp over het inferno dat we dagdagelijks ondergaan.

Details Album
Het inferno onder een stolp van schoonheid
Koor: Cappella Amsterdam
Dirigent: Daniel Reuss
Label: Harmonia Mundi
Jaar:
2020