Fazıl Say, Gianandrea Noseda & Wiener Symphoniker, Konzerthaus

Eén wonder, veel gemeenplaatsen

Jongeren naar klassieke concerten krijgen, het is en blijft een moeilijke opgave. Democratische tarieven, een minder formele inkleding of zelfs op maat gemaakte concertformules: kosten nog moeite worden gespaard om tieners en twintigers in aanraking te brengen met kamer- en orkestmuziek. Zo heeft de Wiener Symphoniker de Fridays@7 uit de grond gestampt, een serie van ingekorte concerten waarna het publiek in de foyer een ander perspectief op de gepresenteerde muziek of muzikanten te horen krijgt. Bovendien betalen jongeren slechts de helft van de normale ticketprijs. Dat echter ook ouderen het format weten te smaken, was er aan te zien. Wiegende heupen, ritmisch oscillerende hoofden, juichende echtparen: het zogezegd jazzy gedeelte van de avond werd in ieder geval goed gesmaakt.

Inderdaad viel de laatste editie van Fridays@7 uiteen in twee grote delen. Enerzijds een conventioneel concert met naast Ravels pianoconcerto in G nog Rachmaninovs eerste symfonie en anderzijds een wat feestelijker dessert. Een ideale gelegenheid dus om een solist af te vaardigen die met een been in de klassiek en met een ander in de jazz staat. Pianist en componist Fazil Say is zo iemand, waarvan getuige zowel zijn eigen werk als zijn discografie. Sinds zijn aanraking met het Turkse gerecht in 2012 heeft Say uitnodigen overigens ook een politieke weerklank gekregen, maar die dimensie bleef in het Konzerthaus onaangeroerd.

In Ravel leek de pianist zich bovenal te willen bewijzen als een eigengereid muzikant, meer dan iemand die partituurgetrouw wil uitvoeren. Veel pedaalgebruik, in oog en oor springende fraseringen, pittige accenten en behalve muzikaal ook nog eens fysiek veel gesten: wie voor het showelement gekomen was, bleef niet op zijn of haar honger zitten. De melomaan bleef dat echter wel, onder andere door de matig presterende Wiener Symphoniker. Gekunsteld, weinig strak en niet communicatief genoeg, ontbrak de nonchalante feeling die noodzakelijk is om Ravels parel ten volle tot zijn recht te laten komen. Een ondermaatse cor anglais-solo maakte het nochtans teder ingezette tweede deel zelfs helemaal kapot. Ook qua balans hield het orkest trouwens geen maat, want Say werd hier en daar jammerlijk overspeeld.

Aansluitend – zonder pauze! – Rachmaninovs opulente eerste symfonie door de maag gesplitst krijgen, is geen evidentie. Men kan zich afvragen of het wel een goed idee is om klassieke muziek toegankelijk te willen maken voor een lekenpubliek en dat publiek dan net geen adem-, drink-, plas- of hoestpauze te geven. Niettemin eiste Gianandrea Noseda vanzelf de aandacht op met een hoogst detaillistische, creatieve, contrastrijke en perfect gestructureerde lezing van dit opus 13. Het cliché van de Russische ziel werd tegelijk belichaamd én overstegen, in een uitvoering waar continu tragiek doorheen sluimerde, waarna die in de transcendente ontlading van het slotdeel kwam op te lossen.

De warme strijkers bleken nog maar eens de sterkste troef van dit orkest, waarvan de kopers het evenwel niet over de hele lijn waar maakten. Dat is echter slechts een kanttekening bij een verder verpletterende uitvoering, waarmee Noseda zich ook live vestigde als een van de meest beklijvende maestro’s op de internationale podia. Wat volgde in de foyer, was tenslotte weinig meer dan een aanraken van een paar gemeenplaatsen. Van ‘Also sprach Zarathustra’ naar een fragment uit ‘West side story’ en de standard ‘Summertime’: achtereenvolgens deden Say en het zogeheten Vienna Symphony Jazz Project weinig meer dan vervallen in stereotypen. 

Details Concerten
Eén wonder, veel gemeenplaatsen
Concert datum:
07/05/2016
Dirigent: Gianandrea Noseda
Orkest: Wiener Symphoniker
Piano: Fazıl Say
Copyright foto: Sussie Ahlburg