Miele

Euthanasie onder de aandacht, zonder oordeel, met begrip en met verwarring

Onder de gekozen naam Miele (honing) begeleidt Irene terminaal zieke patiënten bij hun euthanasiewens. Het is een strikt verboden fenomeen in Italië, waardoor haar werk nog het meest wegheeft van dat van een undercover agent. Ze vliegt iedere maand via Los Angeles naar Mexico, waar ze illegale slaapmiddelen op de kop tikt – officieel bedoeld als inslaapmiddelen voor honden, maar sterk genoeg om ook voor mensen doeltreffend te zijn. We volgen vanaf het begin haar geroutineerde handelingen op reis en aan het bed van verschillende patiënten en hun geliefden in de laatste uren van hun leven. Ze werkt met kalmte, begrip en professionaliteit, en blaast in haar privéleven stoom af.

De ontmoeting met een nieuwe patiënt, meneer Grimaldi, schopt de zorgvuldig gecreëerde orde van Irene finaal omver. De man is niet ernstig ziek, 'kerngezond' zelfs, maar moe van het leven. Een einde maken aan ondraaglijk lijden is één ding, maar hulp bieden bij zelfmoord? Irene is ziedend. Voor deze dood wil zij niet verantwoordelijk zijn en dat zal ze de man laten weten ook.

De Italiaanse actrice Valeria Golino (jou waarschijnlijk bekend dankzij haar acteerprestaties in 'Rain man') maakt met 'Miele' haar regiedebuut, en heeft daarmee voor een pittig onderwerp gekozen. Dat ze dat op een mooie en kundige manier heeft gedaan, zonder te vervallen in oordelen of zwart-witte argumenten, wordt nog eens bevestigd door de overvloed aan prijzen die de film kreeg op de Europese festivals. Toch zijn wij minder onder de indruk dan we hadden verwacht.

'Miele' is een over het geheel genomen kalme film, met lange scènes, stiltes en veel ruimte voor beeld. Dat is tegelijkertijd een voor- en nadeel. We zijn blij met het tempo, de ruimte voor bezinning, en de mooie beelden, maar keken halverwege de film wel wat ongeduldig op ons horloge. Jasmine Trinca (‘La stanza del figlio’, ‘La meglio gioventù’) is goed gecast: mooi en stoer tegelijkertijd, en bovendien geloofwaardig. Hetzelfde geldt voor Carlo Cecchi als de levensmoeë oudere heer.  Maar waar zit dat net-niet-gevoel van ons dan in? 

Wat ons naar deze film trok was het onderwerp, maar vooral in combinatie met de verdieping ervan: wanneer is euthanasie nu precies gerechtvaardigd? En dat is helaas juist waar ‘Miele’ aan voorbijgaat. Het verhaal draait om Irene, niet om meneer Grimaldi, en hoewel haar verhaal zeker de moeite waard is, is het eeuwig zonde dat we weinig tot niets horen over zíjn motivatie. Aan de andere kant is dit ook de reden dat ‘Miele’ een zekere neutraliteit bewaart. Het verhaal wordt met zorg verteld, echte oordelen worden achterwege gelaten en een makkelijk einde wordt (gelukkig) aan de kant geschoven voor een realistischer afloop. Te veel uitleg aan de kant van Grimaldi zou het geheel teniet hebben kunnen doen.

Wij blijven het gevoel houden dat we wat missen. Misschien omdat euthanasie an sich niet zo’n taboe meer is in Nederland, of misschien omdat dit precies was wat Golino wilde bereiken: verwarring en onrust. Zodat haar publiek de deur niet kan uitlopen met een voldaan gevoel, maar na blijft denken. Geen gek doel, lijkt ons. Eind maart maakt de film in Nederland onderdeel uit van het Movies that Matter festival in Den Haag.

Details Nu in de zalen
Regie: Valeria Golino
Cast: Jasmine Trinca, Carlo Cecchi, Vinicio Marchioni, Barbara Ronchi, Laia Forte
Jaar:
2013
Speelduur:
100 min.