Elysium

Meer is niet altijd beter

De Amerikaanse president licht zijn volk op, Silvio Berlusconi krijgt een flutboete voor jaren wanbeleid en in Egypte wordt een zoveelste opstand brutaal de kop ingedrukt. We voelen het al kriebelen: de zomer van 2013 zal waarschijnlijk niet herinnerd worden als de periode waarin de democratie hoogtij vierde.

We begrijpen de Zuid-Afrikaanse cineast Neill Blomkamp dan ook volledig wanneer die zegt dat zijn sciencefictionfilms geen fantasieën zijn, maar bittere realiteit. In zijn debuut ‘District 9’ (de beste sci-fi van het afgelopen decennium) confronteerde hij ons met de westerse migratiepolitiek door aliens voor te stellen als gegettoïseerde allochtonen. Nu, in zijn tweede film ‘Elysium’, toont hij ons een wereld waarin de kloof tussen rijk en arm zo groot is als de aardatmosfeer. Blomkamp voorziet namelijk een toekomst waarin de gefortuneerden verkast zijn naar een ruimteschip, Elysium geheten, om overbevolking, klimaatsveranderingen en allerlei te kunnen ontvluchten. De rest van de planeet mag op zijn kin kloppen: zij blijven achter in een dog-eat-dog world, terwijl het luxeschip als een ster boven hen hangt.

Ondanks die miserie is de wereld van ‘Elysium’ een pracht om naar te kijken. Het is er aan te zien dat Blomkamp en zijn team een budget kregen op Hollywoodmaat na het succes van het eerder low-budget ‘District 9’: de special effects zijn onovertroffen in hun realisme. Van de verdorde Aardse landschappen tot de glimmende Elysiumwereld; van robotten, vliegende schepen, tot het wapenarsenaal dat zo uit een game zou kunnen komen (dat bedoelen we voor een keertje positief): we waanden ons de kindjes die, in de beginscènes van de film, met fonkelende ogen naar het schip in de hemel wezen - “Daar willen we heen!”

Maar zo straf ‘Elysium’ als visuele rollercoaster is, zo frustrerend vlak is het scenario. Het is overduidelijk dat Blomkamp vooral méér wou doen dan in zijn eerste film, maar net daardoor verliest hij grip op zijn vertelling. Op zich heeft de plot genoeg te bieden - Matt Damon speelt een working class hero die verzeild raakt in een complot in, rond, en tegen Elysium – maar de vele verhaallijnen – die van de Iron Lady van het schip (Foster), én van haar persoonlijke eenmansknokploeg (Copley), én van een sluwe gangster, én van de er met de haren bij gesleepte love interest van Damon, ... – kronkelen wanordelijk door elkaar en zijn een ballast die de hele film doet slabakken. Ook stapelen de slordigheden in de plot zich zo op, dat het ons tegen het eind van de film eigenlijk verbaasde dat Elysium niet al veel eerder was gevallen.

Over dat einde zouden we overigens nog veel meer kunnen vertellen, maar laten we het houden op het feit dat wij dachten dat zelfs geen kind meer in die naïeve - wat zeggen we? oerdomme! – “vrede voor iedereen”-nonsens zou trappen. Was het de regisseur zelf die van ‘Elysium’ een ‘Wall-E’ voor volwassenen wou maken, of zagen de Hollywoodbonzen de stijl van Blomkamp liever zonder scherpe randjes? Plat sentiment en een zwart-wit moraal maken van ‘Elysium’, in tegenstelling tot zijn rauwe, snedige voorganger, een standaardwerk, en dus alles behalve memorabel.

Is ‘Elysium’ daarom de slechtste film van de zomer? Tuurlijk niet: met kop en schouders steekt hij uit boven ‘Man of Steel’, ‘World War Z’ en ‘Pacific Rim’, en alleen daarvoor al hadden we hem graag een ster of twee meer gegeven. Is daarmee het filmseizoen gered? Ook niet: wij zullen de zomer van ’13 wellicht herinneren als die van de zwakke blockbuster, de sof en de teleurstelling.

Details Nu in de zalen
Regie en Scenario: Neill Blomkamp
Cast: Matt Damon, Jodie Foster, Sharlto Copley, Alice Braga, Wagner Moura
Jaar:
2013
Speelduur:
109 min.