BlackKklansman

Racisme in de jaren 70 (en vandaag)

Vorige week ging er een schokgolf door Vlaanderen. Uit een straffe 'Pano'-reportage bleek dat de rechts-radicale beweging Schild & Vrienden niet zo onschuldig was als ze liet uitschijnen. In geheime chatrooms werden à volonté racistische memes en uitspraken gedeeld. Daaruit bleek dat de groep de immigratie naar de westerse wereld wil stoppen of zelfs terugdraaien. En om dat te bereiken willen ze ver gaan. Leider Dries Van Langenhove roept bijvoorbeeld zijn leden op "om klaar te zijn voor de strijd", schietlessen te volgen en wapenvergunningen aan te schaffen. 

Met dat nieuws vers in het geheugen kwam de film 'BlackKklansman' dubbel zo hard aan. Want hoewel Schild & Vrienden nog ver verwijderd staat van de Ku Klux Klan (KKK), lijken hun ideologieën -  racistisch, gewelddadig - wel schrikwekkend op elkaar. Relevanter kan een film op dit moment bijna niet zijn. 

'BlackKklansman' is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Ron Stallworth (een steengoede John David Washington), de eerste zware politieagent in Colorado. In de jaren 70 infiltreerde hij in de KKK, de notoire organisatie die Amerika wil ontdoen van zwarten, joden en homo's - doet een belletje rinkelen, nietwaar? Wanneer hij zich via de telefoon voordoet als een witte man die zijn gekleurde medemens het liefst 's morgens tussen zijn boterham wil eten, weet hij sympathie op te wekken en mag hij uiteindelijk toetreden tot de club. Maar een zwarte man in een racistische vereniging, dat gaat natuurlijk niet. Daarom mag zijn collega Flip Zimmerman (Adam Driver) zich als hem voordoen. Doel: achterhalen wat de KKK van plan is. 

Zo'n beladen onderwerp in beeld brengen, is geen gemakkelijke opdracht, maar regisseur Spike Lee slaagt hier met vlag en wimpel in. Door zware scènes op een vloeiende manier af te wisselen met oneliners en grappige situaties - de chemie tussen Washington en Driver spat van het scherm - blijft het geheel perfect in balans. In gelijkaardige films heb je soms het gevoel dat de humor er bewust in verweven wordt om de boel op te vrolijken - waardoor je ongeloofwaardige en geforceerde scènes krijgt - maar Lee trapt niet in deze val. De straffe acteerprestaties, de genuanceerde dialogen en de strakke regie spelen hier zeker een belangrijke rol in. 

Neemt niet weg dat de film je bij momenten echt naar het strot grijpt. De meest memorabele scène - uit deze film en misschien zelfs uit alle films van het jaar - is de parallelmontage waarbij afgewisseld wordt tussen een bijeenkomst van de KKK en de Black Power-beweging. Enerzijds hoor je de racistische uitlatingen van de KKK en anderzijds Harry Belafonte, icoon van de burgerrechtenbeweging, die vertelt over een zwarte jongen die onterecht beschuldigd wordt van verkrachting. De parallelmontage werd trouwens bewust gebruikt: het is de montagevorm die ook D.W. Griffith gebruikte. Hij is de maker maker van 'The Birth of a Nation' (1915), die een heropleving van de KKK veroorzaakte

Vanaf die scène kruipt de film helemaal onder je huid en wordt er opgebouwd naar de climax op het einde. Die is niet fictief trouwens. Lee maakt de link naar recente racistische uitspraken van Donald Trump - 'America First' is eigenlijk een slogan van de KKK - en David Duke, de leider van de beweging. Daarmee wil Lee aantonen dat er eigenlijk niet zoveel veranderd is sinds de jaren 70. En dat we nog altijd bijzonder op ons hoede moeten zijn voor racistische groeperingen die - soms onder de radar - nog steeds een blanke wereld willen creeëren. Kijk maar naar Schild en Vrienden.

Details Nu in de zalen
Jaar:
2018
Speelduur:
135 min.