A hidden life

Een daad van pacifisme

‘A hidden life’. Hoezo, verborgen? Verborgen in de annalen van de geschiedenis, of daar zelfs uitgescheurd, brutaal uit geweerd, doodgezwegen tot lang na hun dood. Want verheerlijken we tot op vandaag niet veel liever het piepjonge kanonnenvoer dat, zoals hier schitterend geportretteerd wordt, door afgeleefde oude mannen een oorlog wordt ingejaagd die de hunne niet is?

‘A hidden life’. Verborgen, dus? Een verborgen contrast tussen het leven zoals het is en het leven zoals het gepropageerd wordt. De natuur die in essentie uiteraard niet verborgen is, maar alles en iedereen dooradert, maar die geen politici heeft die haar verdedigen, die geen aanhangers kent, maar het helaas moet afleggen tegen beschonken of psychisch zieke zwakkelingen die met een retoriek van haat, vijandschap en gefnuikte ambities hun eigen kleinheid proberen vergoelijken. Hitler, een burgemeester, een dorpsgemeenschap die zich uit nostalgische overwegingen een oerdom nationalisme op de mouw laat spelden, terwijl de waarheid van de natuur alomtegenwoordig is. En toch: verborgen, omdat ze geen stem heeft.

‘A hidden life’. Verborgen en verstopt voor het wereldlijke geraaskal. Terrence Malick laat de woorden gaandeweg meer en meer verstommen, en wel omdat er geen taal over blijft, geen verbaal verweer mogelijk is. Daarentegen groeit het besef van een gelijk diep vanbinnen, in een uitdijend religieus aanvoelen en een inzicht dat door de regisseurs van het Derde Rijk weggemoffeld wordt. Via de natuur spreekt het goddelijke – de transcendente moraal – niet met vocabulair of grammatica, maar in stilte. De stilte van Bach, in een fenomenaal contrast tegenover het opruiende gebrul van Hitler. Klinkende stilte in een wondermooie soundtrack, hoewel James Newton Howard zich wel eens in sentimenteel gestrijk uitdrukt.

‘A hidden life’. Verscholen achter de postuur van haar wederhelft, een vrouw die zonder veel aandacht te trekken haar eigen kruis draagt. Is Fani de ware protagonist van dit verhaal? Omdat Malick nu eenmaal van vrouwen houdt, en graag laat zien hoe ze lief hebben, hoe ze zijn in al hun vrouwelijkheid?

‘A hidden life’. Over allen die aan het bedekken en het verhullen van een door de natuur ingegeven zorgzame ethiek meewerken (een kunstenaar die met geïdealiseerde fresco’s aanbidders boetseert, zij het geen volgelingen), over allen die aan het bedekken en het verhullen van een oprukkend kwaad bijdragen door het tegendeel te doen, en een cultus van het juiste en het rechtvaardige in ere houden (een vader, een priester, een molenaar). Stuk voor stuk kleine verhalen, die mede de uitkomst van de grote oorlog hebben bepaald – zoals de finale in woorden van George Eliot expliciteert.

‘A hidden life’. Een schets van zielen waaraan nooit voldoende aandacht is besteed, inderdaad 'the number who lived faithfully a hidden life, and rest in unvisited tombs': de gevangenen, mensen die een absurde levenskunst ontwikkelden, waarin dromen van onthoofdingen een nieuw begin lijken te beloven.

‘A hidden life’? Een cinematografische choreografie. Een meditatie over de kracht van innerlijke stemmen. Een oproep tot menselijkheid, natuur, goedheid, kunst, tolerantie. Een ode aan doorzettingsvermogen, vrouwelijkheid, de onverzettelijkheid van het geïnternaliseerde juiste. Een portret van landschappen: bergen, mensen, en een lijden – noodzakelijk. Een daad van pacifisme, in zekere zin veel radicaler dan Malicks op zich nog immer baanbrekende ‘The thin red line’. Een geschenk aan de wereld?

Details Nu in de zalen
Een daad van pacifisme
Regie: Terrence Malick
Met o.a.: August Diehl, Valerie Pachner, Maria Simon, Bruno Ganz, Matthias Schoenaerts, Johan Leysen
Jaar:
2020
Speelduur:
174 min.