Willem Frederik Hermans, 'Beeldend werk'

Ontwrichten

Veertien jaar zijn er verstreken sinds het eerste deel van W.F. Hermans' verzamelde werk in de boekenwinkel verscheen. Deel achttien behandelt een luik van zijn oeuvre dat ondergesneeuwd raakte, met name zijn beeldend werk. Wie ooit zijn explosieve polemiekenboek 'Mandarijnen op zwavelzuur' las, herinnert zich vast en zeker zijn fotocollages waarmee hij menig collega de kast opjoeg.

Die fotocollages nemen een ruim aantal bladzijden in beslag in dit 'Beeldend werk'. Losgeweekt van zijn polemieken valt in deze beelden vooral de invloed van Max Ernst op. Denk ook aan de wondere wereld die Terry Gilliam op de kijkers losliet toen die zich voor het eerst geconfronteerd zagen met Monty Python.

Het surrealisme is hier een constante invloed. In zijn reguliere fotowerk merk je hoe Hermans continu op zoek gaat naar beelden die op het eerste gezicht realistisch lijken, maar bij nadere beschouwing de wereld uit hun hengsels willen lichten. De beeldtaal is conventioneel, de uitwerking wordt geacht ontwrichtend te werken. De bedoeling van de surrealisten was immers volgens oprichter André Breton 'de geest in een crisismoment te brengen'.

Net omdat de 21ste-eeuwse kijker danig vertrouwd is met René Magritte en de films van Terry Gilliam, gaat het effect van Hermans' fotografie gedeeltelijk verloren. Het lijken de producten van een goed bedoelende dilettant.

Helemaal anders is dat bij zijn 'Fotobiografie'. Aan de hand van documenten en persoonlijke foto's dissecteert Hermans zijn bestaan. Doordat zijn bijschriften bij de foto's danig beknopt zijn, excelleren ze in wrange humor.

Bij een foto van een vroegere liefde noteert hij lapidair: 'Ik werd verliefd, wat niet goed afliep. Enfin, later werd ik opnieuw verliefd.'

Wie nog niet vertrouwd is met W.F. Hermans raden we in eerste instantie egoversplinterende romans als 'Nooit meer slapen' of 'De tranen der acacia's' aan. Voor mensen die Hermans van haver tot gort kennen, vormt dit boek een mooie aanvulling.

Maar in de eerste plaats nemen we onze hoed af voor het constant hoge niveau waarmee W.F. Hermans' verzamelde werk afgeleverd wordt.

 

 

Details Non-fictie
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
515