‘De naam van de roos’, ‘De slinger van Foucault’, ‘De begraafplaats van Praag’… Umberto Eco zette in zijn indrukwekkende carrière heel wat bestsellers op zijn naam. De eerbiedwaardige Italiaan is echter niet alleen een wereldberoemd romancier, maar ook één van de belangrijkste hedendaagse denkers. Zijn boeken zijn vaak doordrongen van filosofische en semiotische bespiegelingen, maar hij wijdt ook hele boeken aan dat soort ideeën. Zo ook ‘Het creëren van de vijand. Gelegenheidsgeschriften’, zijn laatste nieuwe worp, die onlangs ‘De begraafplaats van Praag’ afloste op de boekenplanken bij de boekhandelaars.
Gelegenheidsgeschriften zijn volgens Eco teksten over een onderwerp waar de auteur van nature uit weinig aandacht aan besteedt, maar waarover hij toch nagedacht heeft. Vaak werd de auteur hiertoe aangezet door een reeks debatten of bijdragen met betrekking tot het onderwerp. Zo kwam Eco ertoe te praten over onderwerpen als het creëren van een vijandsbeeld, het absolute en het relatieve, de poetica van Victor Hugo en het feit of embryo’s een eeuwig leven kunnen verkrijgen in het paradijs. Een grote diversiteit aan onderwerpen dus, die niet altijd even interessant bleken te zijn.
Toch weet Eco heel wat onderwerp erg boeiend te houden, zelfs als je je er als lezer niet bijzonder voor interesseert. De Italiaan heeft een erg vlotte pen – zelfs vlotter dan in sommige van zijn romans – en dat maakt alle teksten vlot leesbaar. Verder reikt Eco je over zowat alle onderwerpen enkele interessante nieuwe inzichten aan. Wij waren in elk geval erg onder de indruk van het métier van de Italiaan, maar zelfs hij slaagt er niet in je overal en ten allen tijde bij de les te houden. Zeker in de iets moeilijkere passages raakt de lezer nogal eens de weg en de interesse kwijt. Het is duidelijk dat niet alle onderwerpen even geschikt zijn om als onderwerp te dienen voor een gelegenheidsgeschrift.
Toch hebben we geregeld wat plezier beleeft aan deze nieuwe verzameling van teksten en voordrachten van de hand van de Italiaan. Zo is er zijn erg subtiele, maar toch onmiskenbaar aanwezige humor. Ook de enorme belezenheid van Eco blijft verbazen. We krijgen als het ware een voorproefje gepresenteerd van 's mans uitgebreide boekenkast. Eco moet enorm veel gelezen en onthouden hebben gedurende zijn leven. Hij citeert, zoals het een goed docent betaamt, probleemloos Latijnse teksten, maar schakelt even vlot over op citaten uit Ian Flemings verhalen rond geheim agent James Bond. Dat houdt de teksten luchtig en amuseert de lezer mateloos.
Ondanks al dit lof, moeten we toch toegeven dat Eco ons op bepaalde momenten ontgoocheld heeft. Hij heeft niet het hele boek door hetzelfde hoge niveau weten aan te houden. Op zijn best is de Italiaan niet te versmaden en gelukkig zijn er in dit boek genoeg passages met een Eco in topvorm: de man goochelt dan met citaten en geeft heel wat vernieuwende inzichten mee aan zijn lezers. Het is die Eco die ons weet te boeien en die hem deed uitgroeien tot één van de grootste schrijvers van de hedendaagse Italiaanse literatuur. Helaas kwam hij misschien net iets te weinig aan het woord in ‘Het creëren van de vijand. Gelegenheidsgeschriften’.
Reageer