Tom Hannes, 'Leven in het nu'

Een lijvig boek over een flinterdun idee

Er bestaat een oude Kamagurka-cartoon waarin de zin valt: 'Nu! Nu! Nu! Terwijl je het zegt, is het al voorbij.'

In een bestaan waarin we laveren tussen verleden en toekomst is het vinden van een balans al eeuwenlang een dagelijkse queeste. Tom Hannes (1970) plaatst het beginpunt bij het ontstaan van de eerste landbouwgemeenschappen. Terwijl de jagers-verzamelaars door hun avontuurlijke bestaan zelden tot nooit teruggeworpen werden op hun eigen geest, zagen de eerste landbouwers zich geconfronteerd met een bestaan waarin een continue strijd diende gevoerd te worden om een evenwicht te onderhouden.

Wie thuiskomt van een zonovergoten vakantie en opnieuw ’s avonds de vuilniszak dient buiten te zetten, weet wat dat onderhouden van het status-quo van een mens vraagt.

Een titel als 'Leven in het nu' lijkt te suggereren dat Hannes een zelfhulpboek schreef. Niets is minder waar. Wie op zoek gaat naar kant-en-klare recepten in dit werk, komt van een kale reis thuis.

Hannes koppelt daar een beknopt maar grondig filosofisch geschiedkundig panorama aan eigen ervaringen en bedenkingen. Denk aan het oeuvre van Coen Simon, maar dan grondiger uitgewerkt.

Tijdens de eerste hoofdstukken schrijft Hannes over de steriel aandoende introducties tot filosofie die hij diende te ondergaan aan de verschillende universiteiten waar hij studeerde. De ironie wil dat 'Leven in het nu' - vooral in de eerste helft - bij momenten leest als een schoolse oefening in filosofiegeschiedenis.

Toch kun je dit Hannes niet euvel duiden. Meer zelfs: de distantie die hij in de eerste helft aanhoudt, contrasteert aangenaam met de persoonlijke toon die ruimschoots aanwezig is in dit lijvige maar toegankelijke werk. 

'Als kleuter was ik gefascineerd door vuilnismannen (...). Ik hoef maar stil te staan bij mijn afhankelijkheid van hun werk en meteen zijn ze de helden van weleer (...). Elke week zet ik de vuilniszakken zo handig mogelijk voor hen klaar.'

Dergelijke passage is symptomatisch. Hannes is niet bang om de flinterdunheid van dergelijke triviale ervaringen uit de weg te gaan. Integendeel, het is de basis waarop dit boek rust.

Wie twijfel voelt opborrelen wanneer zij/hij geconfronteerd wordt met een allesomvattend idee dat alle dagelijkse ongemakken doet verdwijnen als sneeuw voor de zon, zal hier een goede papieren compagnon de route vinden.