Tash Aw, 'Wij, de overlevenden'

De achterkant van het paradijs

De Maleisische Ah Hock heeft zijn hele leven geworsteld en geploeterd in de hoop ooit aan zijn uitzichtloze situatie te ontsnappen en een comfortabel leven te leiden zonder al te veel zorgen. Steeds weer loopt hij echter aan tegen de beperkingen die zijn afkomst hem oplegt en die hem verhinderen werkelijk op te klimmen. Wanneer een jeugdvriend – al is er van vriendschap weinig sprake wat betreft Ah Hock – opnieuw opduikt in zijn leven, neemt dat een totaal onverwachte wending die alles wat hij tot dan toe had opgebouwd, helemaal door mekaar schudt.

Op de achterflap van ‘Wij, de overlevenden’ worden, naast de obligate loftuitingen, ook de filosofische statements niet geschuwd. Met verwijzingen naar Albert Camus en Aravind Adiga is de nadruk op de zinloosheid van het leven ten opzichte van het groter geheel wel heel sterk. Toch is die niet van de lucht, want als je dit boek dichtslaat, blijf je inderdaad achter met het voor velen onbehaaglijk gevoel dat wat je op deze aardbol uitvoert, weinig tot niets voorstelt. Hoe graag we onszelf of anderen ook enige rol van betekenis toedichten, uiteindelijk zal blijken dat het bestaan van één enkele mens weinig impact heeft op het leven op deze planeet.

Geen al te opbeurende kost dus, dit boek, en voor de doorsnee-westerling waarschijnlijk ook niet meteen herkenbaar. ‘Wij, de overlevenden’ vraagt wat van zijn lezer. Hij moet zich inleven in een wereld die niet de zijne is. Maar door de openheid van het hoofdpersonage wordt hij daar wel voor beloond. Ah Hock legt alles op tafel, geeft meermaals aan niets te willen verdraaien of achterhouden en je krijgt ook de indruk dat hij dat meent. Wie zich op zijn beurt openstelt en erin slaagt mee te gaan in het verhaal, kan een blik werpen op het soort leven dat in het rijke westen nauwelijks een podium vindt.

‘Wij, de overlevenden’ is een soort egodocument, waarin Ah Hock het grootste deel van de tijd zijn leven uit de doeken doet aan een onderzoekster. Hij krijgt alle ruimte om niet alleen droge gebeurtenissen te beschrijven, maar ook zijn gevoelens of bedenkingen daarbij. Dat gebeurt niet altijd chronologisch. Af en toe wordt die terugblik op het verleden onderbroken voor een kort hoofdstuk dat de interactie tussen hem en de onderzoekster aan bod laat komen, al wordt die ook volledig vanuit het perspectief van Ah Hock beschreven. Niettemin zorgen die korte onderbrekingen voor een welgekomen adempauze.

Met ‘Wij, de overlevenden’ heeft Tash Aw een boek geschreven over een thema dat alsmaar belangrijker wordt in een geglobaliseerde wereld, maar waar niet altijd evenveel aandacht aan wordt geschonken. Het is een boek dat tijd vraagt en weinig hoop biedt, maar ook een dat je zo ontzettend veel kan leren, wat ons betreft een niet te onderschatten taak van de literatuur.

Details Fictie
Originele titel:
We, the survivors
Auteur: Tash Aw
Vertaler: Paul van der Lecq
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
368