Sinclair Lewis, 'Dat gebeurt hier niet'

Is dat hier aan het gebeuren?

Het hoeft uiteraard niet te verwonderen dat een roman als deze op dit moment wordt herontdekt. 'Met bezorgdheid merken we immers op' dat er heel wat parallellen te trekken zijn tussen de dystopie die uit Lewis' pen vloeide en de wereld die wij de onze noemen. 'Dat gebeurt hier niet' werd geschreven in een onwaarschijnlijk boeiend (en turbulent) politiek tijdvak. De roman is fictief, maar wat Lewis erin beschrijft is diep geworteld in de werkelijke situatie van het Amerika van de jaren '30. De achterflap liegt niet: "80 jaar later voelt deze roman angstwekkend eigentijds aan."

Journalist Doremus Jessup beschrijft de opmars van presidentskandidaat Berzelius Windrip van de eerste partijcongressen tot de oprichting van een fascistisch regime. Wat als... een praatjesmakende populist aan de macht kwam in Amerika en er een ultrarechtse staat van maakte? Dat kan niet, beweert één van de personages. Amerika is toch een vrij land? En het is veel te groot voor een revolutie. Toch?

Een twintigtal hoofdstukken uit de roman beginnen met een citaat uit het fictieve boek van Windrip zelf, 'Zero Hour - Over the Top'. Die ondertitel lijkt niet toevallig gekozen. Lewis gebruikt een overdrijving van de werkelijkheid om zijn lezers een prangende spiegel voor te houden. Als een ware onderzoeksjournalist ontrafelt hij een web van propaganda en politieke beloften. Hij hanteert daartoe een stijl waar Ferdinand Bordewijk opgewonden van zou raken: zakelijk, nuchter en tot in de kleinste details degelijk gedocumenteerd. Meer nog dan als een scherpe roman leest 'Dat gebeurt hier niet' dan ook als het verslag van een zeer uitgebreid vooronderzoek. 

In de uitwerking van die details gaat Lewis ver. Heel ver. Hij serveert ons bijvoorbeeld zelfs wat achtergrondinformatie over de binnenhuisarchitect die de bar ontwierp waar een aantal personages rond staat. De taal van Buzz, daarentegen, die is glashelder, to the point, hapklaar en direct. "Alle Negers zal worden verboden te stemmen." Wat goed dat de taal van Lewis daar met haar veelheid tegenover kan staan. Is literatuur met haar gelaagdheid en verdieping niet net een prachtig tegengewicht voor de like/dislike-polarisering waar we met z'n allen -Amerika op kop- in verzanden? 

Vakkundig verweeft Sinclair Lewis fictie met werkelijkheid. Zo is de informatie over de voorgaande verkiezingscampagne van 1932 historisch correct en verwijst de auteur geregeld naar bestaande figuren. Het is net die dunne lijn die deze roman zo beangstigend maakt. Het 'what if' is in dit geval namelijk niet erg ver van onze realiteit verwijderd.

Details Fictie
Auteur: Sinclair Lewis
Uitgeverij: Lebowski Publishers
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
464