Sandor Marai, 'Vrede op Ithaca'

'Wat als' bij de Griekse goden

Sandor Marai stapte in 1989 uit het leven, vereenzaamd in San Diego, ver weg van het Magyaarse vaderland. Pas na zijn dood en de lof van enkele invloedrijke recensenten kregen zijn boeken de aandacht die ze verdienden in alle talen, waarvan 'Gloed' de hoogste toppen scheerde.

Dankzij die hernieuwde interesse kunnen de lezers ook met zijn ouder en tegelijk
nieuwer werk kennis maken. 'Vrede op Ithaca' is daar een voorbeeld van. De plot is een soort what if: wat toen Ulysses (Marai gebruikt liever de Romeinse naam voor Odysseus) thuis kwam, nadat hij de minnaars van zijn vrouw afslachtte en haar terug in zijn armen nam?

Het is een vraag die elke mythe of sprookje uit de weg gaat, maar die zeker in de Odyssea een plaats verdient. Die Ulysses die twintig jaar rondzwerft, een oorlog uitvecht, ruzie maakt met enkele goden, enkele keren schipbreuk lijdt, maar vooral ettelijke keren echtbreuk pleegt en een spoor van kinderen achterlaat. Moet je daar als vrouw blij mee zijn als hij thuiskomt? Ben je als zoon blij als die afwezige vader opeens weer op zijn strepen staat?

Dat boeiende gegeven spint Marai op zijn eigen, onnavolgbaar bloemrijke manier uit in enkele mini-verhalen waarbij de ik-verteller telkens een ander hoofdpersonage is: Penelope, Circe, Telemachus ... Een klein beetje voorkennis over Griekse mythologie en Homeros’ Odysseia is nodig of toch op zijn minst nuttig. De Ulysses-figuur die door mens en god bewonderd werd (maar door zijn vrouw zwart gemaakt als een bezitterig, burgerlijk figuur) is natuurlijk ideaal voor Marai om zijn filosofische bespiegelingen los te laten: over vergankelijkheid, over roem en - uiteraard - over de vergankelijkheid van de roem.

Hier en daar komt er een uitstapje te veel en ook Ulysses' einde komt redelijk geforceerd over. Maar Marai compenseert het met zoveel literaire brio, gevatte vondsten en boeiende wendingen dat de pagina's moeiteloos voorbij glijden. ‘Vrede op Ithaca’ is nooit zo meeslepend en hypnotiserend als ‘Gloed’, maar kan moeiteloos de concurrentie aan met de betere hedendaagse literatuur.

Details Fictie
Auteur: Sandor Marai
Uitgeverij: Wereldbibliotheek
Jaar:
2011
Aantal pagina's:
304

Nieuwsbrief 7/7