Spaanstalige illegalen, corrupte politici en moord. Welkom in het universum van Roberto Bolaño. In zijn sterk debuut, ‘De ijsbaan’, zijn alle elementen die het werk van de geniale Chileense schrijver kenmerken, al aanwezig.
Hoewel Bolaño ondertussen al bijna negen jaar dood is, wordt hij nog steeds als de redder van de Zuid-Amerikaanse literatuur gezien. Zijn postuum verschenen ‘2666’ bood eindelijk iets meer dan de sappige verhalen van ouderwetse vertellers als Gabriel Garcia Marquez. In dat magnum opus toonde Bolaño zich als chroniqueur van mensen in de marge. Het is maar de vraag hoeveel mensen ‘2666’ helemaal gelezen hebben, maar het boek werd wel een hit. Dat spoorde uitgeverijen aan om ook de overige romans van Bolaño op de markt te brengen. Bij ons neemt Meulenhoff die nobele taak op zich. Na ‘De wilde detectives’, ‘Amulet’ en ‘Moordende hoeren’ is het nu dus de beurt aan ‘De ijsbaan’.
In deze roman vertellen drie mannen over hun rol bij een moord in het Spaans dorpje Z. Remo Moran is nu schrijver, maar had het destijds als Chileense migrant gemaakt als zakenman. De Mexicaan Gaspar Heredia daarentegen verbleef zonder papieren in Spanje. Hij werkte voor Moran op een camping. In de twee mannen herken je de auteur van dit boek. Dat is niet zo voor Enric Rosquelles, die als topadviseur van de lokale burgemeester werkt.
Hoewel Bolaño Heredia als hoofdpersoon naar voor schuift, draait alles eigenlijk om Rosquelles. De vadsige kabinetard valt als een blok voor de plaatselijke sportheldin Nuria Marti. Marti is een schaatsster die net naast een selectie voor de nationale ploeg grijpt. Om zijn liefde voor haar te bewijzen, trekt Rosquelles aan enkele touwtjes en laat hij voor haar een trainingspiste bouwen in een afgelegen strandpaleis. Wanneer op die ijsbaan een lijk gevonden wordt, gaan de poppen aan het dansen.
Rosquelles, Moran en Heredia zijn elk op hun manier ook betrokken partij en door deze drie mannen te laten vertellen, toont Bolaño de hele geschiedenis. Hij laat hen om beurt aan het woord. Opvallend daarbij is dat Marti haar verhaal niet mag doen. Naar haar motieven moet je gissen. Bovendien heb je er het raden naar of de drie mannen eerlijk zijn of ons iets op de mouw spelden. Bolaño laat het aan de lezers om dat uit te zoeken.
De spanning tussen waarheid en leugen is samen met de fantastische taal de sterkte van deze roman. Lezers die op zoek zijn naar een whodunnit komen bedrogen uit, ook in zijn debuut maalde Bolaño niet om de plot. Dat hoeft natuurlijk ook helemaal niet. Daarom is een groter punt van kritiek dat Bolaño in deze roman zijn stem nog niet gevonden heeft. Je hoort er al wel klanken van, maar ze zijn nog niet uitgekristaliseerd. Zo is zijn pessimistische visie op politiek en de relatie met literatuur al vaag aanwezig, maar ze wordt niet uitgewerkt.
Dat maakt dat ‘De ijsbaan’ niet de allerbeste Bolaño is. Maar de pen van de jonge meester zorgt er wel voor dat dit toch een roman is die beter is dan het gros van de boeken die je dit jaar zal lezen.
Reageer