Robert Walser, 'De Tanners'

Alleen een sukkel leest boeken

Op de eerste bladzijde van Erich Kästners 'Fabian' (1931) vindt een dialoog plaats tussen het hoofdpersonage en een ober. Fabian informeert of het een goed idee is om over te gaan tot een extra consumptie. De ober beaamt met een expliciete 'ja', waarop Fabian concludeert dat het inderdaad dringend tijd is om te vertrekken.

Robert Walsers oeuvre herbergt talrijke hoofdpersonages die zich in dezelfde stijl door het leven bewegen: dwars en ironisch. Maar bovenal vertonen ze een genadeloze eerlijkheid, vaak ten koste van zichzelf. De wereld van Nescio en J.D. Salinger is nooit veraf.

In 'De Tanners' leren we de broers Simon, Kaspar, Klaus en zus Hedwig kennen. De roman wordt vooral gedragen door de botsing tussen Simons innerlijke voorstellingen en de realiteit zoals die zich aan hem voordoet. Mensen die graag romans samenvatten in één zin zullen dit werk omschrijven als 'saai'.

'In de zon rondlopen kan op de lange termijn geen activiteit zijn, en alleen een sukkel leest boeken; want dat ben je als je verder niets doet. Werken tussen de mensen is tenslotte het enige wat je vormt. Wat te doen dan? Misschien gedichten schrijven?'

Ondanks de stelligheid die uit Simons zinnen spreekt, zwalpt hij continu heen en weer tussen hovaardigheid en een zenuwinzinking. Hij neemt vol goede moed job na job aan, maar maakt vervolgens de fout om zijn werksituatie consciëntieus onder de loep te nemen: 'Waarom gaan al deze mensen, klerken en rekenaars, ja, zelfs meisjes op hun prilste leeftijd, toch door dezelfde poort hetzelfde gebouw in om iets te krabbelen [...] Doen ze dat soms graag, doen ze het noodgedwongen, doen ze vanuit het besef iets verstandigs en nuttigs te verrichten? [...] Ze lijken allemaal op elkaar en zijn toch allemaal vreemd'

Walsers proza loopt zoals de gedachten van zijn personages: wijdlopend en middelpuntvliedend. Het is proza waarvoor de lezer een beroep dient te doen op haar/zijn verbeelding. Soms wekt het lichte frustratie op, waarna je zes zinnen verder beloond wordt met een kristalheldere en prikkelende redenering. Wie graag leest om iets te leren, laat best deze roman aan zich voorbijgaan. De lezer die graag op een mentale exploratietocht trekt, vindt in Walser steeds een goede vriend.

 

Details Fictie
Originele titel:
Geschwister Tanner
In Een Vertaling Van: Machteld Bokhove
Uitgeverij: Koppernik
Jaar:
2020
Aantal pagina's:
326