Robert van Raffe, 'Zonder filter'

Not quite Ulysses

‘Zonder filter’ is het stripdebuut van Robert van Raffe, een 31-jarige Nederlandse grafisch ontwerper en illustrator. Hij voert een mannelijk hoofdpersonage ten tonele dat qua uiterlijk erg lijkt op zijn creator. Zijn lief is het afgetrapt naar Italië en in een opwelling van dronken Weltschmerz besluit hij dandy te worden. Net wanneer hij het idee terug af wil schieten, blijkt iedereen hem al aan te spreken met zijn nieuwe titel. Waarop hij besluit het dandyschap tot in de puntjes uit te oefenen.

Het boek gaat verder in de beste ‘small press’ traditie met allerhande avonturen van het hoofdpersonage: Robert (want zo mogen we hem allicht toch noemen) gaat bij zijn studiegenoten langs, Robert gaat naar de kunstacademie, Robert gaat naar een literair festival … Ondertussen switcht de auteur vrolijk van stijl: van simplistisch in het zwart-wit over schreeuwerig fluorescerende klare lijn tot het regelrechte overnemen van schetsboekjes, en dat per hoofdstuk, dat telkens van een (voor ons weinigzeggende) Griekse titel is voorzien.

Misschien heeft u ondertussen de indruk hebben dat dit een arty-farty bildungsroman is (een begrip dat we mogen gebruiken sinds ons in ‘Kop en staart’ haarfijn werd uitgelegd wat het juist betekent). Van Raffe is zijn critici echter te snel af door zelf de elitaire kunsten in het algemeen en de graphic novel in het bijzonder vakkundig in hun hemd te zetten. 'Beeldromans worden niet buiten de cultuur om gemaakt maar hun cultuurwaarde is op zijn minst genomen dubieus', zo citeert hij prof. dr. Gerrit J. Hoenderdaal in het begin en 'Ceci n’est pas une literaire strip', laat hij een pijprokende intellectueel met Mickey Mouse-oren verderop in het boek verklaren.

Hoewel er inhoudelijk niet zo verschrikkelijk veel gebeurt (wij kwamen van een eerder kale ‘reis in gedachten’ thuis), zijn het storendst in ‘Zonder filter’ toch de stijlbreuken tussen de diverse hoofdstukken. Zo is één deel getekend tijdens 24 hour comic book day en dat laat zich er aan zien. Andere stukken werden dan weer voorgepubliceerd in tijdschriften als Zone 5300.

Toch hield dat ons niet tegen om luidop te gniffelen met Van Raffes ironie en zelfspot. Zo somt hij in de laatste bladzijden netjes al zijn inspiratiebronnen en verwijzingen op - omdat James Joyce dat in zijn ‘Ulysses’ niet deed en dat was toch behoorlijk verwarrend allemaal. Tegelijk maakte dat van ‘Ulysses’ natuurlijk net zo’n onsterfelijk klassieker, die wij toch nooit hebben kunnen uitlezen. ‘Zonder filter’ is daarin compleet het tegengestelde: een lezenswaardig en interessant stripdebuut dat echter allicht niet bestemd is voor de eeuwigheid. 

Details Strips
Auteur: Robert van Raffe
Uitgeverij: Oog & Blik
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
208