Philip K. Dick, 'De man in het hoge kasteel'

I love Dick

'De man in het hoge kasteel' opent -zoals wel meer werk van Philip K. Dick- vrij filmisch. Handelaar in American Artistic Handcrafts Robert Childan wordt telefonisch onder druk gezet door een klant en wat verder wordt een zekere Frank Frink -what's in a name?- wakker met de kater van zijn ontslag. Beide personages zijn Amerikanen met een vrees voor de werkelijke autoriteiten, namelijk de Japanners en de Duitsers.

Wacht. Japan en Duitsland hebben het voor het zeggen in de USA? Wel in deze roman, die een slim spel speelt met het omkeren van de werkelijkheid. Dick laat zijn vertelling 15 jaar na de capitulatie van de Verenigde Staten afspelen. De Duitsers, die de Tweede Wereldoorlog niet verloren, sturen gerobotiseerde bouwsystemen de ruimte in, Afrika werd in zijn geheel weggevaagd, de Middellandse Zee werd drooggelegd en zwarte slavernij is (opnieuw) salonfähig. Suspension of disbelief? Vraagt de cultauteur hier veel van zijn lezers? 

Maar wacht. Dick gaat nog een stap verder. In de roman is namelijk sprake van een boek getiteld 'De sprinkhaan sleept zich voort', een roman in de roman waarin een alternatieve werkelijkheid wordt beschreven: wat als Duitsland na de Tweede Wereldoorlog capituleerde? Volgt u nog?

De sterkte van Philip K. Dick ligt niet in zijn taal. Hij hanteert het Amerikaans van pulpliteratuur en comic books. Korte zinnen. Geen al te moeilijke woorden. Veel dialogen. En fouten. Die komen overigens niet alleen voor in het gebrekkige Engels van het personage Togami. Vertaler Irving Pardoen bleef er trouw aan en leverde op die manier een heel eigentijdse, groezelige scifiroman af, die zich het best laat lezen in een goedkoop paperbackexemplaar. Met ezelsoren. Wat Philip K. Dick als auteur wel laat uitblinken, zijn de ideeën en het spel dat wordt gespeeld met de werkelijkheid. Hij trekt zijn lezers schijnbaar moeiteloos mee in een maalstroom van what ifs. Deze roman is een spiegelpaleis van wat wij voor werkelijk aannemen en een reeks omkeringen daarvan. Niet toevallig is de zoektocht van verzamelaars naar authentieke objecten uit het verleden een terugkerend motief in dit werk. 

'De man in het hoge kasteel' volgt naast Childan en Frink nog een aantal personages, waaronder Juliana, de weggelopen ex-vrouw van Frank en de Duitse kunstenaar Lotze. Alle personage worden in een overkoepelend netwerk met elkaar verbonden en daar speelt de 'I Tjing', een eeuwenoud orakelboek, een rol in. "Willekeurig en toch geworteld in dit moment van [het] leven, verbonden als het was met alle andere levens en alle deeltjes van het universum." Dit kosmologisch bijgeloof is niet alleen de katalysator die de personages samenbrengt, naar verluidt liet Dick zelf zich door de hexagrammen leiden bij plotwendingen en bij keuzes met betrekking tot zijn verhaal.

Later dit jaar verschijnt bij Lebowski Publishers Pardoens nieuwe vertaling van 'Do Androids Dream of Electric Sheep?'. Dergelijke publicaties kunnen wij alleen maar toejuichen. We hopen dat het niet tegen ons gebruikt zal worden, maar we verkondigen hier zelfs graag enthousiast en volmondig: we want more Dick!