Philip K. Dick, 'Blade runner'

Empathie voor androïden

Januari 2021. We hebben nog drie jaar voor we terechtkomen in de tijd waarin Philip K. Dick 'Blade Runner' situeert. Een verhaal dat, net als zijn 'Minority Report', 'A Scanner Darkly' en 'Total Recall', uit de niche van de groezelige sci-fi werd gehaald en een groot publiek bereikte door de verfilming ervan. Afgelopen jaar speelde de als blockbuster vermomde arthouse film 'Blade Runner 2049' in de zalen en Lebowski Publishers bracht, perfect getimed, een nieuwe vertaling van de oorspronkelijke roman uit 1968 op de markt. 

Irving Pardoen, schaduwwerker van dienst, bleef trouw aan de bonkige, ietwat stuntelige taal van Dick. We schreven het al eerder: zo hebben wij onze science-fictionboekjes het liefst. Rauw, recht voor de raap en in een paperbackuitgave met ezelsoren. Toch is 'Blade Runner' geen goedkope pulp. Het is een ideeënroman in het jasje van een sci-fi thriller. Dick werkt thema's uit, zoals de verbrokkeling van onze identiteit, de gevolgen van het kapitalisme en de zege van de televisie, en hij toont zich daarin opnieuw baanbrekend en visionair. 

Maar echt grote literatuur is dit niet. Daarvoor hort en botst de stijl te veel. Zo eindigt vrijwel elk hoofdstuk met een goedkope cliffhanger die de lezer met de bombast van Beethovens vijfde naar het volgende stuk loodst. Het herinnert aan de periodieke publicaties die aan de oorsprong van het genre liggen en het ondersteunt de heerlijke camp van Dick. 

Het 2021 uit deze roman is grimmig. De wereld zoals wij die kennen is vergaan en wat overblijft ligt onder een laag stof, fall-out en kippel. Het is een tijd waarin de zon de aarde niet meer beschijnt en de meeste 'normalen' emigreerden naar andere planeten. Naar Nieuw Amerika op Mars bijvoorbeeld. Hoofdstad: tja, New New York. De vertelling schippert tussen Rick Deckard en J.R. Isidore. De één een blade runner, een premiejager op zoek naar andy's; de ander één van de weinige bijzonderen die op aarde zijn achtergebleven. De link tussen beiden is de mysterieuze Rachael. 

De roman heeft zijn impact te danken aan de manier waarop Philip K. Dick mensen onderscheidt van humanoïde robots, namelijk de kracht van empathie. Het is wat ons menselijk maakt. De laatste bladzijden maken dat ook voor de lezer voelbaar in een passage waarbij een androïde vier poten van een wel erg onfortuinlijke spin afknipt, om het diertje vervolgens te verdrinken in de pompbak. Na het lezen van Blade Runner beloven we dat we nooit nog een spin zullen wegspoelen door de afvoer. Uit empathie. Het is wat ons menselijk maakt. 

Details Fictie
Auteur: Philip K. Dick
Uitgeverij: Lebowski Publishers
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
250