Paul Auster, 'Het spinsel van de eenzaamheid/van de hand in de tand'

Het boek nul

Door het samenbrengen binnen één kaft van de afzonderlijke publicaties 'Het spinsel van de eenzaamheid' en 'Van de hand in de tand' heeft de Arbeiderspers een thematisch boek nul gecreeërd voor het werk van Paul Auster. Obsessioneel schrijverschap en de zoektocht naar een identiteit binnen de toevalligheid van het heden vormen de leidraad. Hoewel de werken origineel verschenen met een dikke vijftien jaar verschil, haken ze zonder enige moeite op elkaar in. Het autobiografische karakter van beide boeken verzacht hierbij de overgang.

In 'Het spinsel van de eenzaamheid' wordt een door de dood van zijn vader opgeschrikte Auster geconfronteerd met de rol die de man in zijn leven speelde. Of beter gezegd, hoe de leegte van de persoon de ruimte liet voor verhalen. Vanuit die ruimte ontdekt Auster een moordverhaal binnen de eigen bloedrangen en daardoor wordt hij verplicht zijn eigen rol als vader, als zoon en als kleinzoon te herdefiniëren. Wat volgt is een zoektocht die uiteenvalt in twee boekdelen: 'Portret van een onzichtbare man' en 'Het boek der herinnering'. In het eerste deel beleeft hij de dood van de vader vanuit de eerste persoon. In het tweede maakt hij zichzelf tot onderwerp, tot een verhaalpersonage dat ogenschijnlijk triviale herinneringen uit de eigen leefwereld vermengt met bredere referenties. De herinnering wordt tekst en wordt als dusdanig opgenomen binnen het geheel aan teksten, de taal die wereld beperkt kenbaar maakt.

In 'Van de hand in de tand' bericht Auster over zijn calvarietocht op zoek naar het onafhankelijke schrijverschap. Zijn belangrijkste belager in het verwezenlijken van die droom is geld. Een bijna eindeloze opsomming van herinneringen aan baantjes, onderbetaalde schrijfopdrachten en andere vruchteloze pogingen tot zelfstandigheid ter ondersteuning van het eigen zo verlangde schrijven, vormen de stof waarmee Auster zijn geschiedenis vertelt. Memorabele passages zijn de aanstelling op een aftandse olietanker, het werken in opdracht van een filmproducent om het boek van diens vrouw te redigeren in een desolaat Mexico en het leuren met de uitvinding van een kaartspel gebaseerd op honkbal.

Verwacht bij het openslaan van deze gecombineerde heruitgave van twee van Austers biografische werken geen spetterende verhalen, gewaagde scènes of page-turner momenten. Austers journalistieke, droge stijl met weinig ruimte voor hyperbolen verbiedt iets anders dan een gewrochten registratie van het eigen leven. Auster is een tekstschrijver die zich eerst en vooral richt op zijn tekst en dan pas op zijn publiek. Net dat laatste brengt al vlug een gevoel van verveling met zich mee bij het doorploegen van het geheel. Als thematische gietmal voor Auster's fictiewerk heeft het boek zijn functie maar daarbuiten heeft het (tenzij als studieobject) weinig relevantie. Als het postmodernisme de dood van de schrijver predikt, laat die dan over zichzelf zwijgen en doen wat hij moet doen: verhalen schrijven. 

Details Fictie
Originele titel:
The invention of solitude/hand to mouth
Auteur: Paul Auster
Vertaler: Annelies Eulen, René Kurpershoek
Uitgeverij: Arbeiderspers
Jaar:
2009
Aantal pagina's:
303