Patrick Modiano, 'Onzichtbare inkt'

De wisselwerking tussen geheugen en schrijven

Modiano is een vervelend schrijver. Vervelend omdat het effect van zijn romans zich niet meteen laat voelen. Vervelend omdat het idee kan ontstaan bij de lezer dat er niet veel aan de hand is in zijn werk.

'Ja, er waren beslist lege plekken in dit leven. Die gedachte had zich opgedrongen, meer nog dan bij het lezen van de steekkaart in zijn hemelsblauwe map, toen ik door de talloze lege bladzijden van haar agenda bladerde.'

Een bedenking van Jean Eyben, die door een detectivebureau eropuit wordt gestuurd om een 'verloren' vrouw terug te vinden. De zoektocht verloopt vanaf het begin moeilijk, al was het maar omdat Eyben zich niet makkelijk voelt in zijn rol als beginnende speurder. Het wringt bij hem vanbinnen, wanneer hij getuigen dient te ondervragen weet hij zich geen houding te geven.

Hij is een typisch Modiano-personage, te weten: een personage dat de prikkels van zijn omgeving probeert te filteren op zoek naar een soort houvast. Wie ooit voor het eerst alleen in een grootstad belandde, kent dat gevoel: een vreemde zoemende onrust gekoppeld aan een niet te stoppen nieuwsgierigheid. De geest staat op scherp. Zo is het ook bij Eyben. Hij registreert als een soort menselijke seismoloog straatnamen, auto's en tics van mensen.

Alleen: hij lijkt het niet te kunnen kaderen. Modiano doorkruist het verhaal met de blik van de oudere Eyben, die als schrijver commentaar levert op de belevenissen van zijn jongere ik. Op die manier transformeert het detectiveachtige verhaal tot een queeste om de werking van het geheugen te achterhalen.

Al terugfietsend in zijn hoofd concludeert Eyben dat hij destijds de naam van een lokale Chrysler-garage ('Béavioure') verwarde met het woord 'behaviour' en dit met verstrekkende gevolgen voor zijn onderzoek. Het leidt tot de bedenking:

'Dat bevestigde mijn idee dat al schrijvend er soms gaten zitten in je geheugen, alle details van je leven toch ergens met onzichtbare inkt staan genoteerd.'

Geen enkele roman van Modiano laat zich herleiden tot het opsommen van een aantal verhaalelementen. Neen, zijn werk sijpelt door in het hoofd van de lezer om daar de blik richting de realiteit te veranderen. Modiano lezen is vooral je blik opnieuw kalibreren.

 

Details Fictie
Originele titel:
Encre sympathique
Vertaler: Maarten Elzinga
Uitgeverij: Querido
Jaar:
2020
Aantal pagina's:
142