Miri Rozovski, 'Drie vriendinnen'

Iets waaraan je je vast kunt houden

Als het romantische liefdesverhaal het vuurwerk van de literatuur is, is het verhaal over beste vriend(inn)en de gloeilamp: misschien niet zo spetterend aanwezig, maar wat zou je zonder moeten? De drie musketiers. Frodo en Sam. Kit en Ara. Puntje en Anton. Geen verhalen om bij weg te dromen, maar wel herkenbaar, ontroerend en soms jaloersmakend. ‘Drie vriendinnen’, van de Israëlische schrijfster Miri Rozovski, schaart zich onder deze romans over vriendschap die net zo rijk en gecompliceerd kan zijn als een liefdesrelatie.

De drie vriendinnen uit de titel zijn Balli (door iedereen mooi gevonden), Sjlomkits (door iedereen intelligent gevonden) en Naäma (die zichzelf noch mooi, noch intelligent vindt). Gelukkig is Rozovski meer van plan dan een lekker makkelijke onderverdeling van haar hoofdpersonages te maken. We volgen Balli, Sjlomkits en Naäma vanaf hun vroege tienerjaren tot ze ruim volwassen zijn, en elk van de drie blijkt in de wirwar van ouders, werk, kinderen, echtgenoten en minnaars vaak iets heel anders te zijn dan wat andere mensen – of zijzelf – denken dat ze zijn.  

De roman is gebouwd op de relatie tussen deze drie vrouwen, en Rozovski is er goed in geslaagd die geloofwaardig over te laten komen. Mooi is vooral hoe ze laat zien dat elk van de verhoudingen onderling van elkaar verschillen (Balli en Naäma gaan heel anders met elkaar om dan Sjlomkits en Naäma), en dat de vriendschap als drie-eenheid weer een andere lading heeft. Een geïdealiseerde vriendschap is het in geen geval: daar houden de drie er teveel geheimen, ruzies en persoonlijke tekortkomingen op na. Wel kunnen ze eigenlijk alleen tegen elkaar echt eerlijk zijn, en daarin zit ‘m uiteindelijk de kracht van deze vriendschap.

‘Drie vriendinnen’ speelt in Israël, in Jeruzalem, Tel Aviv en de kibboets van de ouders van Naäma, in de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw. IJkpunten uit die tijd – de Eerste Intifada, de moord op premier Rabin in 1995 – gaan niet onopgemerkt voorbij. Ook de spanningen binnen de Israëlische bevolking spelen een rol, bijvoorbeeld als Oeri, die Balli al kent sinds de kleuterschool, een ‘fromme’ (orthodox) en kolonist wordt. Toch is ‘Drie vriendinnen’ geen uitgesproken politiek boek. Rozovski laat het wat betreft de politieke ondertoon aan de lezer over: we kunnen uitgebreid stilstaan bij de mate waarin politieke overtuigingen van invloed zijn op de levens van alle personages in de roman, maar er is ook ruimte om ons meer te concentreren op de persoonlijke en emotionele ontwikkelingen van Balli, Sjlomkits en Naäma.    

Voor ons is ‘Drie vriendinnen’ vooral een subtiele karakterstudie, helder en trefzeker opgeschreven, die een ode brengt aan vriendschap als ‘iets waaraan je je vast kunt houden, iets waarover je openlijk kunt praten en zeggen, ik ben zo blij dat we zulke goede vriendinnen zijn, en dat het dan een kristalhelder stukje realiteit is, niet een ongrijpbaar, latent ideaal.’

Details Fictie
Originele titel:
Ota haAhava, Kim'at
Vertaald door: Sylvie Hoyinck
Uitgeverij: Wereldbibliotheek
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
350