Marcus Aurelius, 'Evenveel van jou als van mezelf'

Hoe word je als keizer voorbereid?

Van alle Romeinse keizers telt Marcus Aurelius (121-180) wellicht de meeste fans. Behalve heerser was hij tevens een filosoof met een interessant gedachtegoed. Van jongs af aan werd hij in de beste omstandigheden opgevoed. Zo was Marcus Cornelius Fronto een van zijn leraren. De correspondentie tussen beiden is nu verschenen als 'Evenveel van jou als van mezelf. Correspondentie met Marcus Fronto' in een Nederlandse vertaling van classicus Vincent Hunink.

Het was er keizer Antonius Pius (138-161) duidelijk om te doen zijn toekomstige opvolger zoveel mogelijk kennis van recht, bestuur en geschiedenis bij te brengen. Om de uitgesproken hang naar filosofie van de jonge Marcus Aurelius enigszins te temperen en om de jongeman in de retorica op te leiden wordt de succesvolle redenaar en advocaat Marcus Cornelius Fronto aan boord gehaald. Ook al kon onderwijs in die tijd niet op afstand plaatsvinden, toch waren leermeester en leerling niet altijd in elkaars buurt. Brieven waren dus het aangewezen medium om hun directe contacten aan te vullen. Ze leren ons heel wat hoe in het oude Rome over allerlei voorvallen en toestanden werd gedacht. Zaken die vandaag nog aan de orde van de dag zijn: het klimaat, hoe de jacht op everzwijnen is verlopen, hoe iemand ongelukkig ten val is gekomen, pijn die door ziekte wordt veroorzaakt, enzovoort.

Het zijn echter de praktische adviezen van Fronto aan zijn discipel die het interessantst zijn, zoals tips voor een goede redevoering.

'En daarin ligt nu de hoogste en moeilijkst te bereiken kwaliteit van een spreker: de toehoorders vermaken zonder veel afbreuk te doen aan de ware welsprekendheid. Er mag wat strooigoed in de speech om de mensen snel te plezieren, maar niet àl te ordinair of fel van kleur.'

Uit alles blijkt dat de opgroeiende Marcus en zijn oude leraar het goed met elkaar kunnen vinden. Zodra Marcus Aurelius keizer is geworden wordt hun correspondentie minder intiem van aard. Het weerhoudt Fronto er niet van in een van zijn laatste brieven de balans van zijn leven op te maken.

'In heel mijn levensloop zit geen enkele daad van hebzucht of verraad, maar integendeel vele keuzes ingegeven door gulheid en vriendschap, vele keuzes vanuit oprechte trouw en vaste principes, dikwijls met gevaar voor eigen leven.'

'Evenveel van jou als van mezelf' is een rijke verzameling brieven over de meest uiteenlopende thema's en privézaken tussen een Romeinse keizer en zijn oude leraar . Een uniek tijdsdocument, onmisbaar voor wie wil weten hoe een jongeling op het keizerschap wordt voorbereid.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Athenaeum - Polak & Van Gennep
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
279