Lidia Yuknavitch, 'Het boek Joan'

Vleselijk verzet

'Het boek Joan' is ongetwijfeld één van de meest bizarre romans die we de afgelopen jaren hebben gelezen. Yuknavitch gooit in dit dystopische verhaal alle conventies van de literatuur en alle restricties van de realiteit overboord. Het resultaat houdt het midden tussen een verfrissende kijk op sciencefictionliteratuur en een subversieve vertelling met een ongewone aandacht voor lichaamsopeningen.

Verwacht geen biografie van Jeanne d’Arc. Akkoord, een deel van het verhaal speelt zich af in Domrémy-la-Pucelle - waar we een ogenschijnlijk doodgewoon kind volgen -, maar ‘Het boek Joan’ is geen fictionalisering van het leven van de Franse heldin. Yuknavitch koos voor een anachronistische mozaïek met vele lagen. Haar Joan is een kindstrijder die met haar lied en mysterieuze blauwe licht een groep rebellen aandrijft in hun strijd tegen Jean de Men, een tot dictator uitgegroeide zelfhulpgoeroe in de nabije toekomst. Volgt u nog?

Laat ons beginnen bij het begin. We spreken 2049. De wereld is vergaan. Jean de Men, die de kracht van de media verstond, heeft het voor het zeggen op CIEL, een complex dat boven de aarde zweeft. Yuknavitch creëerde met CIEL een uiterst boeiende futuristische setting waarin ze een loopje kon nemen met de geschiedenis en met de grenzen van tijd en ruimte. Hoofdpersoon Christine de Pizan legt ons uit hoe haar wereld er uitziet: de aarde is een modderklomp die wordt leeggezogen en de mensen die de geocatastrofe overleefden zijn veranderd in een soort gladde, witte wezens. Zonder haren, zonder pigment, zonder geslacht. Het zijn een soort witmarmeren beeldhouwwerken geworden, een armzalig stelletje goden.

Maar met het verdwijnen van hun geslacht werd hun begeerte en hun verlangen naar elkaars lichaam niet gewist. Yuknavitch cultiveert in ‘Het boek Joan’ een opvallend obscene, vleselijke retoriek. Wilde de auteur het eigen misbruik uit haar jeugd hier van zich afschrijven? Slaat ze daarom zo wild om zich heen met haar beeldtaal? 

In deze roman is het woord vlees geworden. Op CIEL komen verhalen in de vorm van huidplastieken voor, een soort getatoeëerde lagen die over het maagdelijk witte lichaam worden gelegd. Op deze manier verwerkt Yuknavitch het verhaal van Jeanne d’Arc in haar roman, als huidplastiek van Christine. Een veelgelaagde roman. 

‘Het boek Joan’ is een vuistslag, een radicale afwijzing van het gangbare. Al in de 15e eeuw zette Jeanne d’Arc de wereld op zijn kop. Yuknavitch trekt die lijn door en laat de heldin ook in de toekomst alle paradigma’s verschuiven. In die zin is deze roman een krachtige literaire uiting van vleselijk verzet tegen de vreselijke beperkingen van de werkelijkheid. 

Details Fictie
auteur: Lidia Yuknavitch
uitgeverij: Lebowski Publishers
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
256