Joost Vandecasteele, 'Vel'

Bestofte moraal

In 'Vel', de nieuwe roman van Joost Vandecasteele, reduceert een man zijn omgang met vrouwen, en dat zijn er nogal wat, tot de lichamelijke essentie ervan. De auteur houdt een pleidooi om de overgeproblematiseerde symbiose tussen man en vrouw te herijken.

'Er is een Man.' Met die bondige zin begint de vierde roman van Vandecasteele. Een mededeling die een zekere argeloosheid suggereert, maar in dezelfde adem ook een aantal essentiële vragen uitlokt. Haalt de auteur dé man in zijn vizier? Inspireert hij de vrouwelijke lezer om de hedendaagse hoedanigheid van diezelfde man in vraag te stellen? De Man is in die openingsscène trouwens niet alleen. 'Hij is bij een vrouw nu en hij is naakt nu, ergens anders en iets anders kan hij niet zijn.' Hij houdt er een Methode op na, inderdaad ook met hoofdletter, om te benadrukken dat hij die als een wezenlijk deel van zijn identiteit aanschouwt. Het is de kern van zijn sociale leven: 'ze moeten neuken, anders klopt het niet'.

In de taal, strak en afgemeten, echoot de bezieling van de Man. Als een fundamentalist leeft hij naar de wetmatigheid dat seks een transactie is die geen woorden verdraagt. Een gesprek an sich is hem teveel, komt niet overeen met wat hij beoogt: 'we geven betekenis aan iets wat geen zwaarte verdraagt'. Subtiel tilt Vandecasteele het debat over de Westerse seksuele ethiek naar een abstracter niveau. Hij illustreert de sociologische ambities die een voortreffelijk schrijver per definitie koestert. In de schaduw van de beproefde methodiek wikkelt Vandecasteele twee flinterdunne verhaallijnen af: de protagonist zoekt een psychologe op (met geen andere intentie dan haar te doen wankelen), én er is een productiehuis waarmee de Man de krijtlijnen van een televisieprogramma uittekent. Dat er met de Man wellicht meer aan de hand is resoneert in nauwelijks te ontrafelen woorden. Over zijn verleden lezen we weinig: 'Hij was een man van, dat was zijn identiteit. En toen die verdween, was hij niks meer.'

In een interview met Knack zegt de auteur dat we, ondanks het oeverloze geleuter over de verhoudingen tussen man en vrouw, niet durven toegeven dat we niet meer weten hoe we met elkaar moeten omgaan. Iets te nadrukkelijk wil hij die overtuiging in zijn roman schuiven. Als een seksschandaal de media begeestert, gaat de Man, ondertussen een bekend televisiegezicht, in de fout. 'Hij vergeet de magische verplichte zin bij elk incident van wangedrag, hij zegt niet hoe hard hij het allemaal afkeurt.' Vandecasteele last een maatschappijkritische eindnoot in die overbodig is: ook zonder die uitroep daagde het besef dat hij onze seksuele moraal tegen het strijklicht houdt.

De auteur zet een stap voorwaarts. Hij laat de meanderende stijl van 'Massa' achterwege, dat door een vloed aan ideeën en plotlijnen op een grillig leesparcours uitdraaide. 'Vel' is een compacte roman, waarvan de benige zinnen rijmen met de vastberadenheid van de protagonist. Je kunt hem aanwrijven dat er te weinig gebeurt in het verhaal, dat de dialogen en de scènes die aan het vrijen vooraf gaan onderling inwisselbaar zijn. Maar misschien raakt die vaststelling wel aan de grond van zijn missie: de evidentie van een vastgeroest denkpatroon onderuithalen, in een stijl die even onverzettelijk is als het 'vanzelfsprekend verbond' dat de Man ervaart in het bijzijn van een vrouw.

Details Fictie
Auteur: Joost Vandecasteele
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2013
Aantal pagina's:
221