Jan Antonissen, 'De onfatsoenlijken'

Een schrijnende tocht door Europa

Met 'De onfatsoenlijken' legt journalist Jan Antonissen een pijnlijke zenuw van dit tijdsgewricht bloot: hoe staan we vandaag tegenover mensen die door de goegemeente met de nek worden aangekeken? Verliezers van de globalisering. Bange blanke individuen die hun hoop op populisten hebben gevestigd.

Voor zijn boek trok Antonissen uitgerekend door die landen waar de Europese droom 66 jaar geleden gestalte kreeg met de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Hij had er ontmoetingen en gesprekken met slachtoffers van bruut geweld, outsourcing en globalisering. Mensen vol ressentiment wier taalgebruik doordrenkt is van racisme, xenofobie en seksisme. De 'restjesmensjes' van Europa die met ogen vol angst de toekomst tegemoet zien, zeg maar.

Bepalend voor de sfeer van zijn hele reis door populistisch Europa is het verhaal van Alessandra Verni, wiens drugsverslaafde dochter op afschuwelijke wijze door een Nigeriaanse dealer werd vermoord. Haar dood veroorzaakte een shock in Italië, temeer omdat een zekere Luca Traini vanuit zijn wagen schoot op iedere zwarte burger die hij passeerde. Blinde wraak die in de kaart speelde van de radicaal-rechtse partij Lega. Het lukte Antonissen helaas niet Alessandra Verni te ontmoeten. Haar fascistische broer hield de boot af.

Dichter bij huis is het verhaal van Marc Wytinck uit Geraardsbergen, een arbeider die jarenlang aan de lopende band in een autofabriek heeft gestaan. 'Ik monteerde in de wagens die boven mijn hoofd op de band voorbijkwamen. Qua krachtinspanning kun je het vergelijken met het schilderen van een plafond: je voelt je armen en je nek niet meer aan het einde van de dag. (....) Dat is bandwerk: je bent geen mens meer, je wordt langzaam een robot.'

Sinds de fabriek op verschillende nationaliteiten draait, loopt volgens Wytinck een en ander fout. Het is een van de redenen waarom hij op het Vlaams Belang stemt. Een getuigenis die wordt aangevuld met andere reportages die de auteur met empathie optekende in Nederland, Noord-Frankrijk, het Ruhrgebied, Luxemburg en Groot-Brittanië. 

Jan Antonissen voert in 'De onfatsoenlijken' mensen op die afkerig staan tegenover traditionele politieke partijen en tot stemvee van populisten zijn verworden. Een rauwe verzameling getuigenissen vanuit het hart van Europa.