Charlotte Mutsaers, 'Koetsier herfst'

Wonderlijke rit

Er zijn van die verhalen die aan de ribben blijven kleven: beklijvend, meerlagig en ongemeen boeiend. Slechts een paar keer per jaar heb je het geluk op zo'n boek te stuiten. En dan zijn er de echte zeldzaamheden: romans die je de hele dag niet loslaten, die je doen uitkijken naar de avond, wanneer je eindelijk rustig verder kunt lezen. Zulke boeken kun je blijven lezen en er telkens nieuwe betekenissen, nieuwe verbanden in vinden. Ze verwonderen je, laten je nieuwe werelden ontdekken. Geslepen diamanten zijn het. De laatste worp van Charlotte Mutsaers is er zo een: ‘Koetsier Herfst'.

Maurice Maillot is een vijftigjarige vereenzaamde schrijver. De enige zweem van liefde die in zijn leven nog te bespeuren valt, is de herinnering aan zijn overleden kat, Grappa. Maurice is een meester in anticiperen, de monologue intérieur en masturberen. Maar hij kan niet alleen blijven, want ‘in de soep des levens is inmenging immers niet te voorkomen'. In zijn troosteloze situatie komt verandering als hij tijdens zijn dagelijkse wandeling in het Vondelpark Nokia vindt, een grasgroene gsm met een zebrajasje. Nokia is zijn toegangspoort tot een nieuwe liefde, Do genaamd en opent een heel nieuwe wereld. Een wereld waarin waarden op hun kop gezet worden en grenzen in vraag gesteld.

Do, die zowel Dora als Adolphe kan zijn, fungeert als Maurice zijn geweten. Als dierenrechtenactiviste hanteert ze consequent het motto ‘Gelijke monniken, gelijke kappen'. Waarom zijn er bijvoorbeeld eetbakjes met ‘hond' op, maar geen borden met ‘mens'? Maurice leeft op een roze wolk, maar Do duwt hem er vaak genoeg af. Ze slaat en zalft. Maurice volgt haar naar Oostende, waar een grote kreeftenbevrijding gepland is. Hij beschouwt het als hun huwelijksreis, Do daarentegen zet zonder schroom een foto van Bin Laden op haar nachtkastje. Bin Ladens gedicht ‘Koetsier Herfst' is haar grote waarheid, het verzoent vitaliteit en vergankelijkheid.

‘Koetsier Herfst' neemt je mee op een rustige, maar toch boeiende reis. Mutsaers schrijft in een heel aangenaam tempo. Hoewel het verhaal weinig actie bevat, creëert ze toch een dynamische sfeer. Kleine handelingen krijgen veel aandacht, snedige dialogen blijven ronddwalen in je hoofd. De driehoeksrelatie tussen Do, Maurice en Bin Laden wordt verkend in de diepte. Verschillende thema's - terrorisme, water, gelijkwaardigheid, stereotiepen, verwrongen communicatie en onconventionele liefde - vallen als puzzelstukjes in elkaar.

Mutsaers bedient zich geheel eigenwijs van de Nederlandse taal. Ook hier belicht de schrijfster ongekende hoeken. Woorden als truïsme, frigidaires, kwintessens en chantabiliteit worden van onder het stof gehaald. ‘Koetsier Herfst' heeft een erudiet tintje. Niet alleen door het taalgebruik, maar ook door de parade van literaire iconen: Villon, Céline, Ponge en Constant verzorgen allemaal een acte de présence.

Wie instapt in 'Koetsier Herfst', maakt een wonderlijke tocht langs bizarre, maar oogstrelende landschappen waarin niets is zoals verwacht en alles plots kan veranderen. De koets maakt een elegante lus en eindigt waar hij begon. Maar net zoals men nooit tweemaal in dezelfde rivier kan baden, kan men na een uitzonderlijke reis nooit meer als dezelfde persoon op het beginpunt aankomen.

 

Details Fictie
Auteur: Charlotte Mutsaers
Uitgever: De Bezige Bij
Jaar:
2008
Aantal pagina's:
461