Cees Nooteboom, 'Japan'

De verzamelbundel te veel

'Avontuur Amerika', 'Labyrint Europa', 'Continent in beweging': de laatste jaren zijn we verwonderd wanneer we in onze boekhandel niet alweer geconfronteerd worden met een nieuwe bundeling goede tot uitstekende reisverhalen van Nooteboom.

In de novelle 'Mokusei!' (1982) exploreerde Nooteboom reeds zijn relatie tot Japan. Door de jaren heen schreef hij de nodige artikelen en essays over het land, wat de aanleiding gaf tot dit beknopte overzichtswerk.

Toen Kawabata in 1968 de Nobelprijs won, vormde dat voor tal van westerse lezers de aanleiding tot een eerste kennismaking met de Japanse letteren. Aangezien Kawabata niet meteen de meest progressieve geest was in het land van de rijzende zon, werd in de hoofden van nogal wat lezers het beeld gefixeerd van gewillige geisha's en ingehouden erotiek.

'De laatste jaren heb ik romans gelezen van Tanizaki, Kawabata, Oë, Mishima, die me niet het gevoel het gevoel hebben gegeven dat het 'andere' Japan een 'andere' is dan van, ik zeg maar iets, Brazilië'

En toch sijpelt in deze verzameling teksten een soort vrijblijvend exotisme door. In het eerste kwart van het boek merkt Nooteboom op dat westerse concepten als socialisme of kapitalisme 'ongeldig' zijn in Japan. Pardon?

Wat te doen met het oeuvre van Saikaku? Ihara Saikaku's hedonistische romans waren een product van een omgeving waarin de de handelaars en ambachtslui de lakens uitdeelden. Tientallen bladzijdes later vermeldt Nooteboom Saikaku nota bene zelf, zonder er enige duiding bij te verstrekken. Toch een behoorlijk manco, lijkt ons.

De indruk ontstaat dat de uitgever een handjevol teksten over Japan bij elkaar schraapte zonder al te veel acht te slaan op interne coherentie. Wanneer Nooteboom voor de derde keer een inwisselbare en schoolse uiteenzetting geeft over Murasaki's roman 'Het verhaal van Genji' vragen we ons af wat de bedoeling hiervan is.

De beste passages worden gevormd door de terloopse opmerkingen die Nooteboom plaatst tijdens zijn wandelingen door het Japanse landschap. De freewheelende Nooteboom is er één om te koesteren.

'Waar wij een tuin 'vullen' maakt een Japanner hem juist leger (...) Leeg laten als kunst'

Wie zich de moeite wil troosten op zoek te gaan naar dergelijke zinnen, zal in 'Japan' bij momenten plezier vinden.

 

 

Details Non-fictie
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
180