C.E. Morgan, 'Sport der koningen'

De evolutie beweegt van eenvoudig naar complex

Haar debuut werd in 2009 in de VS ontvangen met tromgeroffel en klaroengeschal. Een jaar later riep The New Yorker haar uit - samen met Philipp Meyer en Jonathan Safran Foer - tot een van de twintig beste schrijvers onder de veertig. Er bestaan slechtere adelbrieven.

De kleinschaligheid die 'Alle levenden' kenmerkte, werd ingeruild voor het grote doek. Zoals het bij de traditie van de Great American Novel hoort, speelt Morgan hoog spel. Oudtestamentaire verhalen, bespiegelingen over Charles Darwin, interviews, toneelstukken, sportverslagen: ze vinden allemaal een plaats in dit tomeloos ambitieus verhalenbordeel.

De setting waarin deze vuistdikke roman zich afspeelt, roept herinneringen op aan George Stevens' filmepos 'Giant' (de laatste film waarin James Dean opdook). Een familiesaga die zich afspeelt in een immens landschap, de achtergrond waartegen klassenverschillen en raciale ongelijkheden uitgespeeld worden.

De aristocratische blanke familie Forge wordt geconfronteerd met een achteruit kachelende landbouwsector in Kentucky. Zoon Henry ziet - in tegenstelling tot vader John Henry - meer heil in een paardenstoeterij dan in het rooien van gewassen. Ondanks tegenkanting zet hij door, waarmee hij onbewust een proces initieert dat zal culmineren in de geboorte van een 'rasonzuivere' Forge-telg.

Wie enigszins vertrouwd is met paarden, weet dat lipizzaner-paarden aanvankelijk donker geboren worden om in een later stadium wit te worden. Het is een ironische twist dat bij de oerzuiderse familie Forge de omgekeerde beweging plaatsvindt.

'Dat is werkelijk het eerste wat je leert als op school de evolutie wordt behandeld, dat de Paardachtigen in het dierenrijk een imperium waren - een enorme familie - maar de meeste takken zijn verdwenen en de nakomelingen zijn uitgestorven tot er van het genotype niets over was dan equus: het paard, de ezel, de ...'

De dogma's van oervader John Henry - een vaderfiguur die weggelopen lijkt uit F. Bordewijks 'Karakter' - vermogen niets tegen de exacte wetten van de natuur. Het transformeert de familie Forge tot machteloze toeschouwers van het evolutieproces. 'De evolutie is een ladder,' fluisterde Henry, 'een ladder naar een perfect ding.'

Morgan lijkt met deze roman aansluiting te willen vinden bij het soort literatuur dat Richard Powers schrijft: een hybride tussen literatuur en wetenschap. Ze wordt daarin niet geholpen door haar stijl. Misschien ligt het aan de vertaling, maar driemaal de omschrijving 'drijfnat' hanteren in een paar regels, duidt naar ons gevoel op onachtzaamheid. Bovendien maakt ze haar natuuromschrijvingen topzwaar door metaforen te hanteren die kant noch wal raken (achterpoten die 'krampachtig bewegen als elektriciteitsdraden'). Door zulke momenten dreigt Santa Montefiore soms dichterbij te komen dan Richard Powers.

Ondanks de manco's valt deze lijvige roman nog steeds te prefereren boven de dorre heimatliteratuur die de laatste jaren alweer in zwang lijkt.

Details Fictie
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
671