Britta Teckentrup, 'De muis en de muur'

Bange ogen durven niet te kijken

De papieren voorflap van De muis en de muur wordt bijna volledig ingenomen door een metershoge muur. Tegen dat bakstenen gevaarte steekt Kleine Muis nietig af. Wie de voorflap echter verwijdert en de muur letterlijk sloopt – een betekenisvolle daad, zo zal later blijken – komt in een paradijslijk oord, opgebouwd uit strakke, geometrische vormen en felle fluokleuren. Het contrast kon niet groter zijn. De boodschap van Teckentrup sluit daarbij aan: “Voor iedereen die geen angst kent – en voor een wereld zonder muren.”

De eerste pagina is dan ook tekenend in dat verband, zowel in woord als beeld. Het dorp van Kleine Muis en enkele roofdieren wordt als grauwe, kleurloze omgeving afgebeeld, omgeven door een opvallend rode muur uit baksteen. De begeleidende tekst spreekt boekdelen: “Niemand wist hoe de rode muur er gekomen was”. Teckentrup refereert aan bekende muren uit de wereldgeschiedenis, zoals zoals Hadrianus’ muur, de Berliner Mauer of de Israëlische Westoeverbarrière, maar verwijst tegelijkertijd ook naar Trumps plannen voor een muur tussen de VS en Mexico.

In tegenstelling tot de andere dieren wil Kleine Muis de oorzaken van deze plotselinge verschijning achterhalen. Ondanks zijn gestalte gaat hij daarbij doortastender te werk. Volgens Bange Kat biedt de muur ‘bescherming’, Oude Beer voelt zich letterlijk ‘te oud’ voor zulke vragen, terwijl Vrolijke Vos zich liever geen ontregelende vragen stelt: “Daar word je ongelukkig van”. Net zoals in eerder werk herleidt Teckentrup haar dieren tot een gestroomlijnde vorm, waarop lichaamsdelen als ogen en oren met de collagetechniek aangebracht worden. Dat zorgt voor herkenbare figuren, maar staat tegelijkertijd een gedetailleerde uitwerking in de weg.

Kleine Muis’ zoektocht lijkt in een impasse te belanden, tot een bezoeker van over de muur verschijnt, ‘een hemelsblauwe vogel’. Met deze gevleugelde gids bezoekt Kleine Muis het paradijselijke oord, ‘vol geuren en kleuren’, dat we al kennen van de voorflap. De evocatie van deze wat zoetsappige wereld, vol kleuren, eekhoorntjes, konijntjes en bontgekleurde vogels staat vanzelfsprekend in schril contrast met de habitat van Kleine Muis. Een duidelijke boodschap, maar Teckentrup benadrukt haar moraal nog eens expliciet, en dat is eigenlijk overbodig:

            “Jij hebt nieuwsgierige ogen […] Maar bange ogen durven niet te kijken. Die zien niets.”

Wanneer Kleine Muis de andere dieren over dit walhalla wil vertellen, krijgt het verhaal een extra laag, die Teckentrup in spaarzame bewoordingen uitwerkt.

De Duitse auteur en illustratrice Britta Teckentrup publiceerde al een keur aan voorleesverhalen en prentenboeken. Ssst! De tijger slaapt (2016) werd in Nederland verkozen tot Prentenboek van het Jaar 2018. Een wat vrijblijvende keuze, zo lijkt ons. De eenvoudige plot – dieren worden geconfronteerd met een obstakel onder de vorm van een slapende tijger – wordt verrijkt met een interactief gegeven; jongere kinderen worden uitgedaagd om aan het verhaal te participeren. Dat heeft waarschijnlijk de doorslag gegeven voor de jury, maar is in de praktijk niet veel meer dan een handig trucje. De Muis en de Muur is een gelaagder prentenboek geworden, maar evenmin een volledig geslaagd geheel. Wie het werk van Britta Teckentrup echt wil leren kennen, neemt beter Een boom vol herinneringen (2013) ter hand, een gevoelig en sereen verhaal over afscheid nemen.

 Vanaf 4 jaar

 

Details Fictie
Auteur/illustrator: Britta Teckentrup
Uitgeverij: Gottmer
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
32