Arnon Grunberg, Onze oom

Grunberg ontspoort

Na het grote succes van 'Tirza' (o.m. Gouden Uil 2007) viel Arnon Grunberg vooral op door de rel met collega A.F.Th. Resultaat: Grunberg trok zich terug uit het Nederlandse publieke leven. Ook voor zijn nieuwe roman trok hij zich los van Nederland. 'Onze oom' speelt zich af op het einde van een burgeroorlog in een willekeurig land.

Belangrijker is het uitgangspunt van het verhaal: bij een militaire actie wordt per abuis een stel verdachten gedood. Dit - in tijden van oorlog banale - voorval heeft grote gevolgen. De verantwoordelijke van de operatie, de onvruchtbare majoor Anthony, neemt immers een drastische beslissing. Hij neemt Lina, dochter van het omgebrachte koppel, mee naar huis om zo de grote leemte in zijn eigen leven op te vullen. (Het zwembad in de tuin had zijn kinderloosheid nooit écht kunnen oplossen, zo vond hij.)

Het is bangelijk om te merken hoe je meedenkt met de geschifte ideeën van de majoor. Ook al komt de majoor vanaf pagina 1 erg machiavellistisch over, je leeft met hem mee. Tot je plots even aan Lina denkt, die de ruzies tussen haar nieuwe ouders gadeslaat zonder ze te begrijpen. De personages worden vanaf het begin zo uitvergroot, dat het pijnlijk hilarisch wordt. Of is het hilarisch pijnlijk?

Grunberg maakt van zijn hoofdpersonage opnieuw een karikatuur. Ook in 'Tirza' bepaalde de doorgedreven vaderliefde het desastreuze verloop van het verhaal. En al in 'Fantoompijn' werden relaties opgeofferd om gelukkig te worden. Hoewel de hoofdpersoon erg onmenselijk lijkt, zijn de gedachtekronkels opnieuw boeiend om volgen. Zeker wanneer de majoor troepen moet bevoorraden die afgesloten zijn geraakt van de buitenwereld. Zijn doelgerichtheid eist slachtoffers, maar je gunt het hem. Omdat hij een doorzetter is en een held wil zijn.

En zo ben je vlot enkele honderden pagina's ver in de ontsporing van de majoor. Maar dan evolueert het verhaal in de richting van Lina. Ze ontsnapt aan haar stiefmoeder, maar het gaat haar nog lang niet voor de wind. Haar ontvoering heeft haar voorgoed getekend. Het iets of wat holle personage van Lina gun je eerst nog het voordeel van de twijfel, maar na een tijdje gaat het toch vervelen. Je verwacht dat het noodlot zal toeslaan, maar dat lijkt maar niet te gebeuren. In het boek merk je nochtans van in het begin dat Grunberg ons wil hoeden voor de gevaren van de idolatrie. Hij maakt ons duidelijk dat grote machten en ideeën nooit heiligmakend zijn. Grunberg mag dan gelijk hebben, de manier waarop zijn boodschap overkomt, stoort.

Terwijl 'Tirza' duidelijk naar een afschuwelijk hoogtepunt toewerkt, wordt 'Onze oom' een verzameling verhaallijnen en zijsporen die nooit echt samen lijken te komen. Allicht is ons verlangen naar een echte finale te groot, maar - laten we eerlijk zijn - het is vooral de lengte van de roman die het verhaal geen goed doet. We krijgen een opeenstapeling van een opeenstapeling van impressies, waardoor de personages hoe langer hoe minder herkenbaar worden.

Wij verwachten daarom niet dat deze knoert van een roman in de prijzen zal vallen. 'Onze oom' blinkt slechts uit in aantal pagina's, niet in geniale passages.

Details Fictie
Auteur: Arnon Grunberg
Uitgever: Lebowski
Jaar:
2008
Aantal pagina's:
637