Arielle Veerman, 'De langste adem'

Wilde Joost Zwagerman alles tegelijkertijd?

Eind september zal het exact vijf jaar geleden zijn dat Joost Zwagerman zich van het leven beroofde. Zijn plotselinge dood bracht een schok teweeg in de Lage Landen. In 'De langste adem' haalt Arielle Veerman, zijn ex-echtgenote, herinneringen op aan de schrijver met wie ze bijna twintig jaar getrouwd is geweest. Relaas van twee mensen die langzaam uit elkaar dreven omwille van verschillen die al in hun jeugd bleken te bestaan.

Succesvol en beroemd geworden dankzij romans als 'Gimmick!' en 'Vals licht' stond niemand als criticus dichter bij hem dan Carel Peeters. Hij was het die op de dood als thema in zijn werk wees, alsook op de ambivalentie in alles wat hij ondernam. Dat laatste aspect is voortdurend aanwezig in alles wat Veerman over hem heeft opgetekend.

'Hij wilde een groot publiek maar het besef van publiek had hem verstikt. Hij wilde in de stad wonen maar hij haatte de stad. Hij wilde een gezin maar verlangde naar oceanen van tijd. Hij wilde mij maar ik moest iemand anders zijn. [...] Hij wilde leven maar ook dood. En dat niet opeenvolgend, nee, hij wilde alles tegelijkertijd.'

Zonder in overbodige sentimentaliteit te vervallen memoreert Veerman haar leven met Zwagerman die op zijn zestiende al stiekem verliefd op haar was. Als ze hem jaren later, na een lang verblijf in het buitenland, anno 1991 opnieuw ontmoet pakken beiden de draad weer op.

'Hij was een man geworden, ik wist niet wat ik zag. Toen zijn de kinderen geboren en ons leven werd heel gevuld.'

Helaas, na bijna twintig jaar komt de klad in hun relatie en eindigt alles met een vechtscheiding die ruim vier jaar aansleept. Ofschoon beiden definitief en officieel uit elkaar zijn blijft hij zijn ex voortdurend sms'en, waarna ze overweegt hiervan aangifte te doen bij de politie. Dit wordt haar evenwel door zijn uitgever  - het zou een ongunstige publiciteit veroorzaken - sterk afgeraden. Later zal Veerman uitgerekend via Joosts uitgever vernemen hoe bijzonder slecht het met hem was gesteld.

'Er waren sinds het begin van de zomer paniekaanvallen, er was angst, en wanhoop die hem in de greep hield. [...] Ze had een aantal gesprekken met hem gevoerd waarbij hij bijzonder gloomy sprak over mislukking: alles was mislukt.' De rest van dit trieste verhaal is bekend.

'De langste adem' is geen boek dat drijft op de kurk van rancune of verbittering. Het is een serene en evenwichtig opgebouwde herinnering aan een terecht geprezen schrijver die te vroeg naar de eeuwige jachtvelden is vertrokken. Er bestaat geen twijfel over dat hij na 'De stilte van het licht', als essayist, nog een schitterende toekomst voor zich had. Het lot heeft er anders over beslist: zijn destructieve kracht was nu eenmaal sterker dan zijn creatieve kracht.

Details Fictie
Uitgeverij: Prometheus
Jaar:
2020
Aantal pagina's:
251