Annelies Verbeke, 'Deserteren'

Deserteren of sneuvelen?

In haar nieuwste novelle 'Deserteren' – jargon voor afscheid nemen van de overmatig woekerende impulsen rond je heen – beschrijft Annelies Verbeke hoe een zichzelf in het graf geplaatste auteur, bijgestaan door schaduwzijden Moeke Verbeke en Maarschalk Gianfranco, in dialoog treedt met auteurs en personages uit de brede wereldliteratuur (Mann, Goethe, Werther, Lotte…) en met een groepstherapeute/psychologe (de Amerikaanse Elaine Aron die een zelfhulpboek voor hoogsensitieve personen uitbracht). Apart, dat zeker. Maar het wérkt als je tot het inzicht komt dat Verbeke hier speelt met vorm en inhoud en het vooral spannend (en vernieuwend) wil houden.

Het knappe aan ‘Deserteren’ is misschien vooral hoe zij erin slaagt om diverse thematieken te bundelen in een sterk en best machtig concentraat. Zo gaat het tegelijkertijd om hoogsensitiviteit, het schrijverschap als ambacht, de impact van vrouw zijn in de literatuur en de artistieke sector, als om talloze andere thema’s en afgeleiden. Het kenmerkt en typeert de gelauwerde en geprezen Verbeke, die inmiddels een meer dan stevig oeuvre kan voorleggen (romans, werk voor theater, kortverhalen, literair geïnspireerde citybooks). Dit nieuwe werkstuk sluit daar vrijwel naadloos op aan.

Verbeke presenteert hier een rijk vertakte metafictie waarin verschillende perspectieven elkaar vinden en in dialoog met elkaar gaan. Een tot literatuur omgezette dialoog met als rode draad gevoeligheid en ontvankelijkheid. Zo fulmineert Verbeke met kwaadheid en woedende razernij onder meer tegen de jachtigheid en de gedwongen competitie die meer dan ooit deel uitmaken van ons leven, maar verzacht ze die evengoed met een royale dosis bijtende, maar geestige humor en relativeringsvermogen (Mann die ademhalingsoefeningetjes doet, de opstandigheid van Lotte ten aanzien van Werther).

Een reactie op het soms naar boven drijvende naargeestige sentiment dat het er allemaal niet toe doet, waarbij de wil om te deserteren (zichzelf bij voorbaat al in het graf plaatsen) alsmaar vaker opduikt ('deserteren is beter dan sneuvelen'). Wat Verbeke in haar onophoudelijke zoektocht naar harmonie naar voren schuift is dialoog, uitwisseling en wisselwerking.

'Kan literatuur troost bieden?', zo valt te lezen in het persbericht. Welzeker. Het is misschien wel bij uitstek een kernopdracht. Het in opdracht van Te Gek geschreven ‘Deserteren’ bewijst immers met verve dat er niets mooier is dan blijvend de dialoog aan te gaan. Hoe vermoeiend het soms ook is of lijkt. Verbeke geeft met haar novelle daartoe alvast een mooi startschot.

Details Fictie
Uitgeverij: Uitgeverij Angèle
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
119