Albert Camus, 'De vreemdeling'

Klassiek geweld

'Moeder, gij hebt mij gebaard / en ik weet da gij vandaag verjaart. / Ik bel u om te zeggen moeder / da’k nie koom /, maar nog veel schoon jaren / in uwen home. / Ik weet wel da gij daar niet gere zijt /, maar we konden u nergens anders kwijt.' De ik-figuur uit dit poëtisch meesterwerk van de hand van Clement Peerens kwam ons spontaan in gedachten toen we de beginregels van 'De vreemdeling' onder ogen kregen. In die beginregels heeft Meursault, het hoofdpersonage uit de ondertussen klassiek geworden roman van de hand van Albert Camus, het over het overlijden van zijn moeder. Hij weet echter niet of dat vandaag of gisteren gebeurd is. In de telegram die hij gekregen heeft staat immers niets over de datum van overlijden en zelf heeft hij de moeite niet gedaan om het na te vragen. Het typeert de cavalier seul, wiens avonturen we doorheen Camus’ meesterwerk zullen volgen.

Het in 1942 voor het eerst verschenen boek werd dit jaar in een nieuwe vertaling heruitgegeven bij De Bezige Bij ter ere van de honderdste geboortedag van de Franse Nobelprijswinnaar Literatuur. Niet meer dan terecht, want Camus’ boek blijft tot op vandaag razend actueel. We volgen Meursaults leven immers nog een flink stuk verder. Dat wil echter niet zeggen dat we veel bijleren over de man in kwestie, want doorheen het verhaal leren we hem eigenlijk nauwelijks kennen. Het lijkt alsof hij zijn gevoelswereld volstrekt weet af te schermen. Sterker nog: alsof hij absoluut geen gevoelswereld heeft. Hij blijft onbewogen bij de aanblik van zijn moeder, heeft nauwelijks of geen echte vrienden en lijkt zelfs in de nabijheid van Marie, de vrouw waarmee hij een prille relatie heeft opgebouwd, geen gevoelens te ervaren. Het leven van Meursault speelt zich kortom af onder de radar. Tot het lot hem op een zomerdag naar het strand voert.

'De vreemdeling' is een vlot geschreven roman. Gelukkig is de vertaling van Peter Verstegen eveneens van uitzonderlijke kwaliteit, waardoor je op geen enkel moment het gevoel krijgt dat je een boek van meer dan een halve eeuw oud zit te lezen. Ook een aantal thema’s uit de roman blijven vandaag actueel. Het gaat dan niet enkel om klassieke motieven als liefde, vriendschap en bedrog, maar ook om moderne concepten als zinloos geweld. Dat zorgt ervoor dat 'De vreemdeling' ook vandaag nog een moderne roman blijkt te zijn.

Maar 'De vreemdeling' is meer dan een gratuite roman waarin dit soort thema’s aan bod komen. Camus is niet enkel een uitzonderlijk auteur, maar tevens ook filosoof in hart en nieren. 'De vreemdeling' kan geklasseerd worden onder het absurdisme. Deze literair-filosofische stroming beschouwt het leven als zinloos. De manier waarop Meursault in het leven staat is een prachtige illustratie van deze absurdistische visie.

Camus’ 'De vreemdeling' is een uitstekende roman. Enerzijds vertelt het boek een erg sterk verhaal. Anderzijds is het een prima illustratie van de theorie van het absurdisme. Het valt dan ook perfect te verklaren dat dit boek in 1999 door de lezers van Le Monde verkozen werd tot beste boek van de twintigste eeuw. Wij hebben voor deze klepper alvast een prominente plaats in onze boekenkast voorzien.

Details Fictie
Originele titel:
L'étranger
Auteur: Albert Camus
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2013
Aantal pagina's:
140